Πρόληψη
Το σημαντικότερο και αποτελεσματικότερο μέτρο πρόληψης κατά της γρίπης είναι οι εμβολιασμοί των ευπαθών ομάδων με εμβόλιο που περιέχει τα τρέχοντα στελέχη του ιού. Επίσης, μπορούμε να προβούμε σε διάφορες ενέργειες:

• Σχολαστική τήρηση των κανόνων ατομικής, ομαδικής και δημόσιας υγιεινής.
• Αποφυγή κόπωσης, έκθεσης σε χαμηλές θερμοκρασίες και σε υψηλή υγρασία.
• Αποφυγή χώρων με συνθήκες συνωστισμού.
• Κατάλληλη και επαρκής διατροφή.
• Διαφώτιση του πληθυσμού για την πρόληψη της γρίπης και ιδιαιτερα των ατόμων που ανήκουν στις ευπαθείς ομάδες. Σημαντική βοήθεια σε αυτό το έργο μπορούν να προσφέρουν οι οικογενειακοί γιατροί, καθώς και οι αγροτικοί γιατροί, οι νοσηλευτές και οι επισκέπτες/τριες υγείας.
• Παροχή συμβουλών από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης.
• Αποφυγή κάθε είδους εμβολιασμού σε περιόδους επιδημίας (γιατί τα εμβόλια μειώνουν την άμυνα του οργανισμού για μερικές εβδομάδες).

Εμβόλια-Ενεργητική ανοσοποίηση
Έχει αποδειχτεί ότι σε νεαρούς ενήλικες ο προληπτικός εμβολιασμός προσφέρει 65-80% προστασία έναντι του ιού της γρίπης, ο οποίος φέρει τα αντιγονικά χαρακτηριστικά που αντιπροσωπεύονται στο εμβόλιο. Αντιθέτως, στα ηλικιωμένα άτομα ο εμβολιασμός προλαμβάνει μόνο κατά 30-40% την κλινική εμφάνιση της νόσου, ενώ οδηγεί σε αποτελεσματική μείωση της σοβαρότητας της νόσου (αποφεύγεται η είσοδος στο νοσοκομείο, όπως και ο θάνατος αυτών των ατόμων). Εν κατακλείδι, ο εμβολιασμός των ηλικιωμένων ατόμων οδήγησε σε μείωση των θανάτων από τον ιό της γρίπης, αλλά και σε μείωση της σοβαρότητας των επιπλοκών της, σε σύγκριση πάντα με τους μη εμβολιασθέντες. Ο αντιγριπικός εμβολιασμός, λοιπόν, ενδείκνυται στις παρακάτω ομάδες:

Ομάδες ευπαθών ατόμων

• Όλα τα άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών.
• Όλα τα άτομα που κατοικούν σε σπίτια ή ιδρύματα, στα οποία φροντίζονται άτομα που πάσχουν από χρόνιες αρρώστιες.
• Όλα τα άτομα που πάσχουν από χρόνιες πνευμονοπάθειες ή καρδιοπάθειες (συμπεριλαμβανομένων και των παιδιών)
• Όλα τα άτομα, συμπεριλαμβανομένων και των παιδιών, που πάσχουν από μεταβολικά νοσήματα, όπως σακχαρώδη διαβήτη, ινοκυστική νόσο του παγκρέατος κ.ά, άτομα που πάσχουν από νεφρική δυσλειτουργία ή νεφροσικό σύνδρομο, αιμοσφαιρινοπάθειες, π.χ. λευχαιμία, δρεπανοκυτταρική αναιμία, από ανοσοκαταστολή (συμπεριλαμβανομένης και της προκαλούμενης από φάρμακα), καθώς και τα παιδιά που έγιναν δέκτες οργάνων.
• Όλα τα παιδιά και οι έφηβοι (από 6 μηνών έως 18 ετών) που υποβάλλονται σε μακροχρόνια θεραπεία με ασπιρίνη για την αποφυγή του συνδρόμου Reyne.
• Παιδιά ηλικίας άνω των 4 ετών που νοσηλεύονται επί μακρόν σε νοσοκομεία ή είναι τρόφιμοι κλειστών ιδρυμάτων ομαδικής διαβίωσης.

Ομάδες ατόμων που μπορούν να μεταδώσουν γρίπη σε άτομα ευπαθών ομάδων:

• Ιατροί, νοσηλευτές και άλλο προσωπικό επιστημών υγείας των Νοσηλευτικών Ιδρυμάτων.
• Το προσωπικό (υπαλληλικό-εργατικό) που εργάζεται σε ιδρύματα ή σπίτια ατόμων που ανήκουν στις ευπαθείς ομάδες.
• Όλα τα μέλη των οικογενειών των ευπαθών ομάδων.

Άλλες ομάδες

• Οι ιατροί μπορούν να συστήνουν το εμβόλιο της γρίπης σε κάθε άτομο που, κατά τη γνώμη τους, μειώνει την πιθανότητα προσβολής από γρίπη.
• Πρέπει να εμβολιάζονται όλα τα άτομα που εργάζονται σε οργανισμούς κοινής ωφελείας και, γενικά, τα άτομα που ζουν και εργάζονται σε μέρη όπου επικρατεί συνωστισμός (στρατιώτες ή βιομηχανικοί εργάτες κ.ά.).
• Οι έγκυες γυναίκες δεν πρέπει να αποφεύγουν τον αντιγριπικό εμβολιασμό, έστω κι αν βρίσκονται στο πρώτο τρίμηνο, γιατί είναι ασφαλείς σε όλη τη διάρκεια της κύησης. Άλλοι, όμως, υποστηρίζουν ότι πρέπει να γίνεται κατά το δεύτερο ή τρίτο τρίμηνο της κύησης, έτσι ώστε να ελαχιστοποιηθεί ο θεωρητικός κίνδυνος να υποστεί το έμβρυο βλάβη από το εμβόλιο. Σε περίπτωση επιδημίας γρίπης, συνιστάται να χορηγείται στην έγκυο εμβόλιο κατά της γρίπης, διότι, αν νοσήσει, υπάρχει κίνδυνος αποβολής.
• Ενδείκνυται ο εμβολιασμός των ανοσοκατασταλμένων ατόμων από τον ιό HIV (AIDS), αν υπάρχει σχετική παραπομπή από τον θεράποντα ιατρό τους.
• Ο εμβολιασμός παιδιών σχολικής ηλικίας και σπουδαστών επιβάλλεται όταν η μετάλλαξη των ιών σε νέα στελέχη κριθεί ριζική και αναμένεται εμφάνιση πανδημίας, για την αποφυγή διαταραχής των εκπαιδευτικών προγραμμάτων.
• Ο εμβολιασμός συνιστάται σε όσους πρόκειται να ταξιδέψουν σε χώρες που έχουν πληγεί από επιδημία γρίπης ή όταν ο χρόνος του ταξιδιού τους συμπίπτει με την «εποχή της γρίπης».
• Ο κατάλληλος χρόνος εμβολιασμού είναι πριν από την έναρξη της εποχής της γρίπης, δηλαδή στις αρχές του φθινοπώρου (μέσα Οκτωβρίου-μέσα Δεκεμβρίου) για το βόρειο ημισφαίριο και στα τέλη Απριλίου-τέλη Σεπτεμβρίου για το νότιο ημισφαίριο. Στη ζώνη του Ισημερινού, ο εμβολιασμός γίνεται καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1. Χαρίλαος Κουτής, Ειδική επιδημιολογία, τόμ. Α’, σ. 1-37
2. Fields, Knipe and Howley, Fields Virology, Vol. Α, p. 36, 53, 382, 415, 343-346, 475-476, 1353-1393, 1397-1433, Lippincott-Raven
Publishers, 1996
3. Academic Health Center, Univercity of Minnesota, www.ahc.unin. edu/hlthtalk/FAQs/coldsandflu
4. Lynberg, Khoury, Lu, Cocian, Maternal Flu, «Fever and the Risk of Neural Tube Defects: A Population-based Case Control Study», American Journal of Epidemiology, August 1 1994, Vol. 140, No 3, p. 244-254
5. Takei, Lewis, Jones, Harvey, Murray, «Prenatal Exposure to Influenza and Increased Cerebrospinal Fluid Spaces in Schizophrenia», Schizophrenia Bulletin, 1996, Vol. 22, No 3, p. 521-534
6. Mc Grath, Pemberton, Welham, Murray, «Schizophrenia and the Influenza Epidemics of 1954, 1957 and 1959: A Southern Hemisphere Study», Schizophrenia Research, December 1994, Vol.14, No 1, p. 1-8
7. Kunugi, Nanko, Takei, Saito, Hayashi, Kazamatsuri, «Schizophrenia Following in Utero Exposure to the 1957 Influenza Epidemics in Japan», American Journal of Psychiatry, March 1995, Vol. 152, No3, p. 450-452
8. Takei, Murray, Sham, O’ Callaghan, «Schizophrenia Risk for Women from in Utero Exposure to Influenza», American Journal of Psychiatry, January 1995, Vol. 152, No 1, p. 150-151
9. Grech, Takei, Murray, «Maternal Exposure to Influenza and Paranoid Schizophrenia», Schizophrenia Research, 29 August 1997, Vol. 26, No 2-3, p. 121-125