Διατροφικές διαταραχές

Υπερφαγία: Πώς διαφέρει από την καταναγκαστική κατάποση τροφής και από τη βουλιμία. 

Ένας υπερβολικά μεγάλος αριθμός ατόμων, δηλώνουν να έχουν κάποιου είδους διατροφική διαταραχή, ενώ μόνο για τις ΗΠΑ έχει καταγραφεί ο αριθμός των 30 εκατομμυρίων ανθρώπων και κάθε 62 λεπτά καταγράφεται θάνατος ατόμου που υποφέρει από διατροφικές διαταραχές. Η υπερφαγική διαταραχή θεωρείται ως η πιο συχνά εμφανιζόμενη διαταραχή διατροφής, αλλά και ως η πιο συχνά εμφανιζόμενη διαταραχή ανάμεσα σε άλλες ψυχικές ασθένειες όπως η σχιζοφρένεια ή σωματικές ασθένειες όπως ο καρκίνος.

Η διαταραχή υπερφαγίας, η οποία έχει αναγνωριστεί επίσημα ως μία κατηγορία εντός των διαταραχών πρόσληψης τροφής στην πέμπτη και τελευταία έκδοση του DSM, αφορά την καταναγκαστική συμπεριφορά της συνεχής κατάποσης τροφής, αν και δεν ταυτίζεται με την απλή ή σποραδική υπερκατανάλωση τροφής.

Η διαφοροποίηση αυτών των δύο εννοιών, όπως αναφέρεται στον Αμερικάνικο Σύνδεσμο Ψυχολόγων, προκύπτει κυρίως στο ότι άτομα με υπερφαγία τείνουν να καταναλώνουν μια αντικειμενικά ή υποκειμενικά τεράστια ποσότητα φαγητού, μια συμπεριφορά όμως, που γίνεται αντιληπτή ως εκτός του ελέγχου τους, ενώ συνυπάρχει με τα εξής χαρακτηριστικά: 1) εναλλαγή συναισθημάτων κατά τη διάρκεια της κατανάλωσης τροφής με αισθήματα ευχαρίστησης και απόλαυσης στην αρχή τα οποία αντικαθίστανται με αηδία και ενοχές προς το τέλος, 2) αυξημένη ταχύτητα κατάποσης, 3) γενικότερη αίσθηση ταραχής που ωθεί το άτομο να ικανοποιήσει κάθε διατροφική του ορμή άμεσα, 4) αίσθηση απώλειας της συνείδησης, σαν να γίνονται αυτόματα και μηχανικά κάποιες συμπεριφορές χωρίς τη θέληση του ίδιου του ατόμου, 5) μυστικότητα που διακατέχει τις συμπεριφορές του ατόμου γύρω από την κατανάλωση φαγητού, ενώ επαναφέρει συνήθως μια φυσιολογική συμπεριφορά μπροστά σε άλλους και 6) απώλεια της αίσθησης του ελέγχου και η αδυναμία κάποιου να σταματήσει τη συμπεριφορά υπερφαγίας ή να ελέγξει την ποσότητα που καταναλώνει.

Σε αντίθεση με τα άτομα με βουλιμική συμπεριφορά, τα άτομα με υπερφαγία τείνουν να έχουν συχνά αυξημένο βάρος λόγω της απουσίας ακατάλληλων αντισταθμιστικών συμπεριφορών που υιοθετούν οι πρώτοι. Μάλιστα, σε παλιότερα χρόνια, η υπερφαγία εντασσόνταν αποκλειστικά στον ορισμό της παχυσαρκίας, ενώ η σύνδεση αυτή δημιουργεί ακόμη περισσότερες δυσκολίες για το άτομο, αφού το να είναι κανείς παχύσαρκος ή απλά με αυξημένο σωματικό βάρος, συχνά γίνεται αιτία στο να στιγματίζεται από το γύρω του περιβάλλον, μιας και πολλοί συνδέουν το πάχος με αρνητικά στοιχεία χαρακτήρα.

Παρόλο που πλέον είναι γνωστό πως η παχυσαρκία δεν συνυπάρχει απαραιτήτως με τη διαταραχή της υπερφαγίας, είναι πολύ συχνό να εντοπίζονται υπερφαγικά επεισόδια στο ιστορικό ατόμων με παχυσαρκία, ενώ επίσης επιδημιολογικά υπολογίζεται πως ένα 10.7%-24.8% με δείκτη μάζας σώματος (ΒΜΙ) μεγαλύτερο από 30, αναφέρουν μια χρόνια κατάσταση επεισοδίων με κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων φαγητού. Τονίζεται, όμως, πως η διαταραχή της υπερφαγίας μπορεί να εντοπιστεί τόσο σε παχύσαρκα άτομα, όσο και σε άτομα με κανονικό βάρος ή άτομα με βάρος υπό του φυσιολογικού.

Ορισμένες κλινικές επιπτώσεις αυτής της διαταραχής είναι τα προβλήματα εμμηνόρροιας στις γυναίκες, η διόγκωση σιελογόνων αδένων, διαταραχές ηλεκτρολυτών, αρρυθμίες, ρήξη οισοφάγου ή στομάχου, μεταβολές στο σωματικό βάρος, σακχαρώδης διαβήτης, υπέρταση, στεφανιαία νόσος, καρδιακή ανεπάρκεια, κατάθλιψη, κοινωνική αποξένωση και άλλα. Η Wifely και οι συνεργάτες της, ανέφεραν πως άτομα με υπερφαγική διαταραχή συνήθως εμφανίζουν ταυτοχρόνως μια διαταραχή προσωπικότητας, όπως η ψυχαναγκαστική-καταναγκαστική διαταραχή (14%), η αποφευκτική διαταραχή (12%), ή και η μεταιχμιακή διαταραχή (9%).

Συνήθως, έχουν υπερβολικά υψηλές απαιτήσεις από τον εαυτό τους, χαμηλή αυτοεκτίμηση και αρκετές σκέψεις τους περιτριγυρίζονται γύρω από την ιδέα «όλα ή τίποτα». Η συμπεριφορά της «καταναγκαστικής» κατανάλωσης μπορεί να γίνει κατανοητή ως «επανάσταση» απέναντι στους αυστηρούς και περιοριστικούς κανόνες που θέτει το άτομο στον εαυτό του.

mov_keadd-212x300

Σημείωση προς ειδικούς: Αν είσαι επαγγελματίας υγείας εξειδικεύσου σε θέματα διαχείρισης διατροφικών διαταραχών μέσω της εκπαίδευσης Master Practitioner on Eating Disordes του Κέντρου Εκπαίδευσης & Αντιμετώπισης Διατροφικών Διαταραχών. Περισσότερες πληροφορίες στο Link www.keadd.gr καθώς και τις Προσεχείς Εκπαιδεύσεις ΕΔΩ

Αν αναζητείς Πιστοποιημένο Επαγγελματία Υγείας από το NCFED στις Διατροφικές Διαταραχές δες στο Δίκτυο Συνεργαζόμενων Επαγγελματιών Υγείας ΕΔΩ

Βιβλιογραφία :

Bodell, L. P., & Devlin, M. J. (2010). Pharmacotherapy for binge-eating disorder. In C. M. Grilo & J. E. Mitchell (Eds.), The treatment of eating disorders (pp. 402). The Guilford Press. New York.

Fairburn, C. (1995). Overcoming binge eating: Proven effective in clinical research. New York, NY: The Guilford Press.

Heatherton, T. F., & Baumeister, R. F. (1991). Binge eating as escape from self awareness. Psychological Bulletin, 110(1), 86-108.

Hudson, J. I., Hiripi, E., Pope, H. G., & Kessler R. C. (2007). The prevalence and correlates of eating disorders in the national comorbidity survey replication. Biological Psychiatry, 61(3), 348-358.

Van Strien, T., Frijters, J., Roosen, R., Knuiman-Hijl, W., & Defares, P. (1985) Eating behavior, personality traits and body mass in women. Addictive Behaviors 10(4), 333–343.

Wakefield, J. C. (2013). DSM-5: An overview of changes and controversies. Clinical Social Work Journal, 41(2), 139-154.

Wilfley, D. E., Friedman, M. A., Dounchis, J. Z., Stein, R. I., Welch, R. R., & Bull, S. A. (2000). Comorbid psychopathology in binge eating disorder: Relation to eating disorder severity at baseline and following treatment. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 68, 641-649.

Σχετικά με τον δημιουργό

ΥΒΟΝΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

Ψυχολόγος με άρτια θεωρητική εκπαίδευση που περιλαμβάνει αρκετά από τα βασικά και εξειδικευμένα πεδία της Ψυχολογίας, σε ένα από τα παλαιότερα και πιο σημαντικά ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της Ελλάδα. Το σύνολο των ακαδημαϊκών επιτευγμάτων ενισχύονται από την προσωπική συμμετοχή σε ατομικές και ομαδικές θεραπείες διαφορετικών προσεγγίσεων. Απώτερος στόχος είναι η ενασχόληση με τη ψυχολογία της διατροφής, καθώς το φαγητό εκτός από θερμίδες φαίνεται να μπορεί να κρύβει πολλά μυστικά της ψυχής.
ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Μεταπτυχιακό Κλινικής Ψυχολογίας
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 2016-2018
• Πτυχιακή εργασία: “Πώς το φύλο επηρεάζει τη σχέση των συναισθημάτων και της αυξημένης κατανάλωσης τροφής”

Μaster Practitioner Programme in Eating Disorders & Obesity (NCFED)
ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ 2015
• Αξιολόγηση, διαμόρφωση σωστής διάγνωσης και ανάπτυξη κατάλληλου θεραπευτικού πλάνου για κάθε μοναδική περίπτωση ατόμων με διατροφικές διαταραχές ή παχυσαρκία μέσα από εργασίες με πραγματικές περιπτώσεις.

Πτυχίο Ψυχολογίας
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 2011-2015
• Διπλωματική Εργασία: "Όταν η Ψυχογενής Ανορεξία συνάντησε τον Albert Ellis”
• Πολλαπλές εργασίες που βασίζονται σε ποιοτικές ή ποσοτικές μεθόδους.
ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ
Πρακτική Άσκηση
• Ψυχοθεραπευτική παρακολούθηση περιστατικών με γνωστική-συμπεριφορική κατεύθυνση υπό εποπτεία (Κέντρο Ψυχικής Υγιεινής Θεσσαλονίκης-Μονάδα Θεραπείας Συμπεριφοράς)
• Υποστηρικτική Ψυχοθεραπευτική παρακολούθηση περιστατικών με βάση τη ψυχοδυναμική προσέγγιση υπό εποπτεία (Ψυχιατρικό Τμήμα Εξωνοσοκομειακής Περίθαλψης 424, Θεσσαλονίκη)
• Συμμετοχή και παρακολούθηση καθημερινών δραστηριοτήτων: ομάδες με ψυχωτικούς, χορήγηση διάφορων ψυχολογικών τεστ, υποστήριξη ατόμων-ασθενών (Γ’ Ψυχιατρική Κλινική ΑΧΕΠΑ, Θεσ/νίκη)
• Παρακολούθηση και υποστήριξη ασθενών με καρκίνο με εποπτεία (Παγκύπριος Σύνδεσμος καρκινοπαθών και φίλων – ΠΑΣΥΚΑΦ, Λεμεσός)
• Συμμετοχή και σχεδιασμός ψυχοεκπαιδευτικών δραστηριοτήτων στο κέντρο φυσικοθεραπείας και αποκατάστασης ατόμων τρίτης ηλικίας και αναπήρων «Σωκράτειον Μέλαθρον», Λεμεσός
• Συμμετοχή και σχεδιασμός ψυχοεκπαιδευτικών δραστηριοτήτων στο πρότυπο κέντρο ημέρας συνδέσμου γονέων ατόμων με νοητική αναπηρία «Απόστολος Λουκάς», Λεμεσός
ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ, ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ, ΣΥΝΕΔΡΙΑ
Συμμετοχή και παρακολούθηση πολλαπλών σεμιναρίων με απώτερο στόχο την ανανέωση των γνώσεων για τις ψυχιατρικές διαταραχές και τα συναφή πεδία, όπως και για τις σύγχρονες μεθόδους ψυχοθεραπευτικών προσεγγίσεων. Έντονο ενδιαφέρον για συνέδρια γύρω από την εικόνα του σώματος ή γενικότερα τις διατροφικές διαταραχές.

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ
(+357) 99-268711  Λεμεσός, Κύπρος
yvonikonstantinou@hotmail.com