Εφηβεία

Το παιδί μου, ο έφηβος

Written by Λουΐζα Ιωαννίδου Σχολική Ψυχολόγος (Παιδοψυχολόγος)

Μήπως το παιδί σας δεν είναι πλέον παιδί, αλλά έχει φτάσει στο στάδιο της εφηβείας; Μήπως αυτό σας ανησυχεί, γιατί ξαφνικά βλέπετε ότι έχει αρχίσει να αλλάζει και έχετε αρχίσει να διερωτάστε αν είναι το ίδιο παιδί που είχατε κοντά σας τόσα χρόνια; Όλα όσα πρέπει να ξέρετε για το κρίσιμο στάδιο της εφηβείας, πώς το βιώνει ο έφηβος και πώς οι γονείς.

 

Τι είναι αυτό που ονομάζουμε εφηβεία;

Πρόκειται για το τελευταίο αναπτυξιακό στάδιο, μια μεταβατική περίοδος από τον κόσμο της παιδικής ανεμελιάς στην ενήλικη ζωή.

Οι γονείς είναι σημαντικό να είναι ενημερωμένοι για τις αλλαγές που επέρχονται με την εφηβεία και να φροντίσουν να προετοιμάσουν κατάλληλα το παιδί τους ώστε και αυτό με την σειρά του να αποδεχτεί ότι του συμβαίνει ως κάτι φυσιολογικό.

Ως αφετηρία της εφηβείας θεωρείται το χρονικό σημείο που το άτομο είναι έτοιμο για αναπαραγωγή (11ο έτος περίπου για τα κορίτσια και 13ο για τα αγόρια). Το τέλος το προσδιορίζει το χρονικό σημείο όπου το άτομο είναι έτοιμο να αναλάβει το ρόλο του ενηλίκου.

Αλλαγές στον ψυχοκοινωνικό τομέα

Σημαντικές αλλαγές παρατηρούνται στον ψυχοκοινωνικό τομέα των εφήβων. Ο έφηβος προσπαθεί να προσδιορίσει και αποκτήσει την ταυτότητά του, και επίκεντρο του ενδιαφέροντός του είναι ο εαυτός του (εφηβικός εγωκεντρισμός).

Ο τρόπος με τον οποίο συμπεριφέρεται και αισθάνεται τα πράγματα αλλάζει συνεχώς από το ένα άκρο στο άλλο άκρο (π.χ. τη μια στιγμή ο έφηβος είναι ευδιάθετος και την άλλη νευρικός και απαισιόδοξος).

Η προσπάθεια των εφήβων να αποδεχτούν τις αλλαγές που τους συμβαίνουν και να αποκτήσουν τη δική τους ταυτότητα έχει αντίκτυπο στο συναισθηματικό τους κόσμο και τους κάνει συνήθως να έχουν κάποιες από τις παρακάτω αντιδράσεις:

  • Ο έφηβος φοβάται και ανησυχεί για τη σωματική του εμφάνιση και σεξουαλική καταλληλότητά του
  • Επιδιώκει τη μοναξιά
  • Νιώθει εύκολα ανία
  • Είναι νευρικός και πολλές φορές εχθρικός απέναντι στους άλλους και σε κάθε μορφή εξουσίας
  • Ονειροπολεί και είναι ευσυγκίνητος
  • Έχει αντιδραστική στάση προς το αντίθετο φύλο μέχρι να αποσαφηνίσει το ρόλο των φύλων
  • Δεν είναι σταθερός στις αποφάσεις του
  • Έχει κριτική διάθεση έναντι των άλλων και αμφισβητεί όλους αυτούς που φροντίζουν για το «καλό» του κόσμου, προκαλώντας το κακό του
  • Προσπαθεί να ορίσει τα πιστεύω του και να τα υπερασπιστεί
  • Διεκδικεί «τα δικαιώματά του»
  • Νιώθει πως μόνο αυτοί που βιώνουν την ίδια κατάσταση μπορούν να τον καταλάβουν και για αυτό είναι στενά συνδεδεμένος με τις παρέες συνομηλίκων του

Σταδιακά, θα στραφεί σε παρέες συνομηλίκων, θα ψάξει για νέα πρότυπα, θα θεοποιήσει σύμβολα της μαζικής κουλτούρας, όπως μουσικά συγκροτήματα και ηθοποιούς. Αυτή η αναζήτηση είναι επώδυνη για τους γονείς που νιώθουν πως αποκαθηλώνονται από τα παιδιά τους και συνάμα μπορεί να γίνει επικίνδυνη για τους εφήβους που μπορεί να στραφούν σε μη γνήσια και επικίνδυνα πρότυπα.

Ποια πρέπει να είναι η στάση μας ως γονείς;

Η εφηβεία είναι μια υπέροχη περίοδος αποκαλύψεων και έντονων εμπειριών. Εμείς οι μεγάλοι πρέπει να παρέχουμε στους εφήβους ένα δίχτυ ασφαλείας, να αποτελούμε μια σταθερή βάση ώστε οι εξερευνήσεις των εφήβων να γίνονται με ασφάλεια.

  • Ως γονείς καλούμαστε να οπλιστούμε με υπομονή, επιμονή και χιούμορ.
  • Να δείχνουμε κατανόηση, αλλά παράλληλα είναι σημαντικό να εξακολουθούν να υπάρχουν τα όρια και οι κανόνες ως προς το τι επιτρέπεται και τι δεν επιτρέπεται.
  • Τα αισθήματά μας δεν πρέπει να «ανταγωνίζονται» την σχέση που έχει το παιδί μας με τους φίλους του. Θα πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι η αποστασιοποίηση του παιδιού από εμάς είναι ένας τρόπος με τον οποίο εκφράζει την προσπάθεια για ανεξαρτητοποίηση.
  • Είναι καλό να είμαστε κοντά στο παιδί μας, να γνωρίζουμε με ποιους κάνει παρέα (καλό είναι να δημιουργούνται συνθήκες ώστε να μπορεί το παιδί να καλεί τους φίλους του στο σπίτι).
  • Με το να προσπαθούμε να έχουμε απόλυτο έλεγχο ή κριτική, ανταγωνιστική στάση απέναντι στους φίλους του παιδιού μας δεν θα έχουμε μια θερμή σχέση με το παιδί μας.
  • Δεν υπάρχει λόγος για ανταγωνισμό. Σαν γονείς πρέπει να προσπαθήσουμε να είμαστε δίπλα στο παιδί και να καταλάβουμε την ανάγκη του για επαφή με τους συνομηλίκους του.
  • Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι για να βοηθήσουμε το παιδί μας χρειάζεται να παραμείνουμε μια σταθερή φιγούρα, πρόθυμοι να το ακούσουμε ανά πάσα στιγμή χωρίς να προσπαθούμε να κυριαρχήσουμε πάνω του. Ως γονείς θα παραμείνουμε ωστόσο, ένας πολύτιμος σύμβουλος στις αναζητήσεις και τα προβλήματά του εφήβου.

Σχετικά με τον δημιουργό

Ιωάννα Κοντελέ / Διαιτολόγος - Διατροφ...