Dr Plus - Diatrofi

Καθημερινή Διατροφή

Υποκατάστατα γευμάτων στην απώλεια βάρους: βοηθάνε πραγματικά;

Το υπερβάλλον σωματικό βάρος αποτελεί ένα πρόβλημα δημόσιας υγείας με όλο και περισσότερους ενήλικες και ανηλίκους να κατατάσσονται στις κλίμακες του υπέρβαρου και της παχυσαρκίας. Ένας μεγάλος αριθμός ατόμων έχει προσπαθήσει τουλάχιστον μία φορά στη ζωή του να χάσει βάρος, με διάφορους τρόπους. Ανά πάσα δεδομένη στιγμή εως το 50% των γυναικών ακολουθούν δίαιτα για απώλεια βάρους.

Διάφορα προγράμματα διατροφής έχουν μελετηθεί κατά καιρούς, ενώ ανορθόδοξοι τρόποι απώλειας βάρους κάνουν την εμφάνισή τους κατά καιρούς. Τον τελευταίο καιρό ακούγονται όλο και περισσότερο τα προγράμματα υποκατάστασης γευμάτων.

Τι είναι και πώς λειτουργούν;

Τα υποκατάστατα γευμάτων δεν είναι νέα ανακάλυψη. Στο εμπόριο υπάρχει πληθώρα τέτοιων προϊόντων, από διάφορες εταιρίες, με ποικιλία συστατικών και ισχυρισμών αποτελεσματικότητας.

Τα υποκατάστατα γευμάτων μπορεί να είναι ροφήματα, σούπες ή μπάρες, τα οποία είναι μεριδοποιημένα και συνήθως περιέχουν 200-300 θερμίδες, αρκετές πρωτεΐνες και φυτικές ίνες, ώστε να μεγιστοποιούν το αίσθημα του κορεσμού. Συνήθως αντικαθιστούν 1 με 2 ημερήσια γεύματα, ώστε να μειωθούν οι ημερήσιες θερμίδες του προσλαμβάνει το άτομο στις 1200-1600 θερμίδες, για να υπάρξει απώλεια βάρους.

Η έρευνα δείχνει ότι έχουν αποτέλεσμα βραχυπρόθεσμα, και αποτελούν για μερικούς ανθρώπους χρήσιμο βοήθημα στην απώλεια βάρους, όμως δεν έχουμε δεδομένα για χρήση τους εκτός μελετών, στην καθημερινότητα, όπου ο διαιτώμενος θα πρέπει να τα αγοράσει, και να επισκεφτεί διαιτολόγο-διατροφολόγο και ιατρό.

Φυσικά, δεν αποτελούν υποκατάστατο της υγιεινής διατροφής και τακτικής άσκησης, ενώ για μακροπρόθεσμα αποτελέσματα απαραίτητη είναι η αλλαγή διατροφικών συνηθειών! Τα προγράμματα αυτά επιβάλλεται να επιβλέπονται από διαιτολόγο-διατροφολόγο και ιατρό, καθώς τα προϊόντα αυτά δεν είναι πλήρη σε θρεπτικά συστατικά και ενδέχεται πέρα από παρενέργειες να οδηγήσουν σε διατροφικές ελλείψεις, ενώ δεν ενδύκνεινται για όλους!

Η υποκατάσταση των γευμάτων δεν γίνεται να συνεχίζεται επ’ αόριστον. Είναι απαραίτητος ο “απογαλακτισμός” από τα υποκατάστατα γευμάτων, έτσι ώστε το άτομο να μάθει να τρέφεται σωστά, χωρίς χρήση υποκατάστατων. Ο διαιτώμενος θα πρέπει να μάθει να ετοιμάζει και να επιλέγει υγιεινά, θρεπτικά γεύματα και σνακ, και να κινείται τακτικά.

Ποιά είναι τα αρνητικά και τα θετικά των υποκατάστατων γευμάτων;

Από τη μία τα υποκατάστατα μπορούν να βοηθήσουν άτομα που δυσκολεύονται να μετριάσουν τις μερίδες τους και τις θερμίδες που προσλαμβάνουν, ή δεν έχουν το χρόνο να ετοιμάσουν και να φάνε ένα γεύμα, ενώ είναι χορταστικά.

Από την άλλη, δεν προσφέρουν τα οφέλη υγείας που προσφέρουν τα τρόφιμα, ενώ όπως προαναφέρθηκε τα προϊόντα αυτά δεν είναι διατροφικά πλήρη με κίνδυνο να εμφανιστούν διατροφικές ελλείψεις. Επιπλέον, η χρήση τους δεν βοηθά στην εκμάθηση δεξιοτήτων για προσκόλληση σε μια υγιεινή διατροφή.  Έτσι, είναι απαραίτητη η συμβουλή διαιτολόγου-διατροφολόγου, όχι μόνο για την ορθή χρήση των υποκαταστάτων, αλλά και για την αλλαγή των διατροφικών συνηθειών. Επίσης, το κόστος τους είναι αρκετά αυξημένο, ενώ η έλλειψη ποικιλίας μπορεί να οδηγήσει πολλά άτομα στο να εγκαταλείψει τη χρήση τους. Επιπροσθέτως, μπορεί να έχουν σοβαρές παρενέργειες σε άτομα με ηπατικές και νεφρικές νόσους, ενώ μπορεί να αλληλεπιδρούν με φαρμακευτική αγωγή και αντενδύκνεινται για άτομα με διατροφικές διαταραχές και θηλάζουσες. Μάλιστα, μερικές φορές τα προϊόντα αυτά πωλούνται από άτομα χωρίς επιστημονικές γνώσεις διατροφής, με τις συμβουλές που δίνονται κατά πάσα πιθανότητα να είναι μέρος του μαρκετινγκ της εταιρείας, και να μην είναι επιστημονικά τεκμηριώμενες, θέτοντας σε κίνδυνο την υγεία των καταναλωτών.

Τέλος, ένα σημαντικό μειονέκτημα είναι ότι τα προϊόντα αυτά δεν υπόκεινται σε ελέγχους από τον ΕΟΦ. Όπως όλα τα συμπληρώματα διατροφής χρειάζονται απλά αριθμό γνωστοποίησης και όχι αριθμό κυκλοφορίας. Ο αριθμός γνωστοποίησης λαμβάνεται με τη συμπλήρωση μια ηλεκτρονικής φόρμας, χωρίς να χρειάζεται να ελεγχθεί το προϊόν, ούτε να αναγραφούν όλα τα συστατικά του! Μάλιστα, πριν λίγο καιρό έλεγχος σε υποκατάστατα μιας εταιρείας βρέθηκε να περιέχουν σιβουτραμίνη, μια φαρμακευτική ουσία που βοηθά στην απώλεια βάρους, αλλά έχει απαγορευτεί στην Ευρώπη από το 2011, λόγω σοβαρών παρενεργειών, ενώ και σε άλλο ρόφημα βρέθηκαν δύο ουσίες που δεν είναι εγκεκριμένες για ανθρώπινη χρήση. Παράλληλα, δεν ελέγχονται ούτε και οι ισχυρισμοί που κάνουν ορισμένες εταιρείες για “καύση λίπους”, “αποτοξίνωση” και άλλους, οι οποίοι δεν ισχύουν για κανένα τρόφιμο ή υποκατάστατο ή συμπλήρωμα.

Για απώλεια βάρους αρκεί να τρώμε λιγότερες θερμίδες από αυτές που χρειαζόμαστε, ανεξαρτήτως σύνθεσης της διατροφής. Έτσι, λοιπόν, όλα τα προγράμματα διατροφής έχουν αποτέλεσμα βραχυπρόθεσμα, αρκεί να τηρείται το υποθερμιδικό πρόγραμμα. Τι γίνεται όμως μακροπρόθεσμα; Η έρευνα δείχνει ότι το βάρος συνήθως επανακτάται. Και αυτό γιατί οι διαιτώμενοι δεν αλλάζουν τρόπο ζωής και διατροφής!

Οι συστάσεις του National Institute for Health and Care Excellence (NICE) της Αγγλίας, λαμβάνοντας υπόψιν τα επιστημονικά δεδομένα, συστήνουν τις δίαιτες πολύ χαμηλών θερμίδων μόνο σε έκτακτες περιπτώσεις (πχ. απώλεια βάρους προ εγχείρησης) για μιρκό χρονικό διάστημα με τα άτομα να βρίσκονται υπό συνεχή παρακολούθηση.

Για μακροχρόνια απώλεια βάρους το NICE συστήνει εξατομικευμένες, διατροφικές αλλαγές, που οδηγούν σε απώλεια βάρους, με ευελιξία, χωρίς να χρησιμοποιούνται περιοριστικα και μη-ισορροπημένα προγράμματα διατροφής, καθώς δεν έχουν μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα, και μπορεί να είναι επιβλαβείς. Μάλιστα, η βελτίωση της διατροφής, ακόμη και αν δεν υπάρξει απώλεια σωματικού βάρους, είναι ευεργετική, καθώς επιφέρει οφέλη για την υγεία! Μάλιστα, προτείνεται η απώλεια βάρους με ρυθμό 600 γραμμάρια την εβδομάδα!

Αν επιλέξετε ένα τέτοιο πρόγραμμα μην ξεχνάτε ότι είναι απαραίτητο να συμβουλευτείτε τον ιατρό αν ενδύκνειται να το ξεκινήσετε, και να ζητήστε τη βοήθεια του διαιτολόγου-διατροφολόγου, ώστε να σας κατευθείνει στην κατάρτιση ενός εξατομικευμένου πλήρους προγράμματος διατροφής και να σας βοηθήσει στην σταδιακή αλλαγή διατροφικών συνηθειών!

Σχετικά με τον δημιουργό

Μαρία Μαντζώρου Διαιτολόγος-Διατροφολόγος

Η Μαρία Μαντζώρου είναι Κλινική Διαιτολόγος-Διατροφολόγος και διατηρεί το γρα-φείο της στη Μυτιλήνη, όπου και μεγάλωσε.

To 2009 εισήχθη μέσω των Πανελληνίων εξετάσεων στο Χαροκόπειο Πανεπιστή-μιο στην Αθήνα, στο Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας και Διατροφής, απ’ όπου και αποφοίτησε το 2013. Συνέχισε τις σπουδές της στη Σχολή Βιοεπιστημών και Ια-τρικής, στο Τμήμα Διαιτολογίας και Διατροφής, στο πανεπιστήμιο King’s College London στο Λονδίνο, και το 2014 της απονεμήθηκε Μεταπτυχιακός τίτλος σπουδών πάνω στη Διατροφή MSc Nutrition. Από το 2016 είναι Υποψήφια Διδάκτωρ (PhDc) του Πανεπιστήμιου Αιγαίου.

To 2018 ολόκλήρωσε την εκπαίδευσή της στην Aντιμετώπιση των Διατροφικών Δια-ταραχών και της Παχυσαρκίας, στο Κέντρο Εκπαίδευσης και Αντιμετώπισης Διατροφικών Διαταραχών (ΚΕΑΔΔ) και της απονεμήθηκε το δίπλωμα “Master Practitioner in Eating Disorders and Obesity”.

Στα πλαίσια της φοίτησής της στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο εργάστηκε στον Πα-νελλήνιο Σύλλογο Διαιτολόγων-Διατροφολόγων, στο Γενικό Στρατιωτικό Νοσοκομέιο 401 και στην Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών Λέσβου, ενώ στην πτυχιακή της ερ-γιασία ασχολήθηκε με την παιδική παχυσαρκία.

Στα πλαίσια των μεταπτυχιακών σπουδών της στο King’s College London ασχολή-θηκε επιστημονικά με την διατροφική μέριμνα σε ασθενείς με καρκίνο, ενώ και στη Διδακτορική της Διατριβή ασχολείται με τη σημαντικότητα της κατάστασης θρέψης σε ασθενείς με καρκίνο.

Κατά τη διαμονή της στο Λονδίνο εργάστηκε στην εταιρία MoreLife UK Ltd., για την εκπαίδευση παιδιών και γονέων για την αντιμετώπιση της παιδικής παχυσαρκίας και τη βελτίωση των διατροφικών τους συνηθεών. Επιπλέον, εργάστηκε ως ερευνή-τρια στην καμπάνια «Children’s Food Campaign», και πήρε μέρος στις επιτροπές του Κοινοβουλίου του Ην. Βασιλείου πάνω στην παιδική διατροφή και την παχυ-σαρκία.

Από το 2014 εως σήμερα αρθρογραφεί για την εφημερίδα «ΕΜΠΡΟΣ» στη στήλη της «ΔΙΑΙΤΟλογικά».

Έχει ολοκληρώσει αναγνωρισμένα εκπαιδευτικά σεμινάρια πάνω στη Μεσογειακή Διατροφή και την Τοξικολογία τροφίμων.

Συμμετέχει τακτικά σε Πανελλήνια και Διεθνή συνέδρια και τις ημερίδες σχετικές με τη διαιτολογία και τη διατροφή, όχι μόνο ως σύνδερος, αλλά και ως ομιλίτρια.

Παράλληλα, ενημερώνει κοινό και μαθητές με ομιλίες πάνω σε θέματα που αφο-ρούν την υγιεινή διατροφή, καθώς και ασθένειες σχετιζόμενες με τη διατροφή.

Οι επιστημονικές μελέτες της έχουν δημοσιευτεί σε αναγνωρισμένα Διεθνή Επιστη-μονικά Περιοδικά.

Είναι μέλος:

• Πανελλήνιου Συλλόγου Διαιτολόγων – Διατροφολόγων
• Ένωσης για τη Διατροφή του Ηνωμένου Βασιλείου (Association for Nutrition)
• Κοινότητας Διατροφής του Ηνωμένου Βασιλείου (Nutrition Society)

• Κατέχει Άδεια Ασκήσεως του επαγγέλματος του Διαιτολόγου-Διατροφολόγου στην Ελλάδα
• Είναι Εγγεγραμένη Διατροφολόγος του Ηνωμένου Βασιλείου (Registered Associ-ate Nutritionist).

Υπηρεσίες:

• Έλεγχος Σωματικού Βάρους
• Παιδική Παχυασρκία
• Διατροφικές Διαταραχές
• Παθολογικές ασθένειες (Καρκίνος, Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου Ι, ΙΙ & Κύησης, Καρδιαγγειακά νοσήματα, Νεφροπάθειες, Παθήσεις του γαστρεντερικού)
• Άλλες παθήσεις σχετιζόμενες με τη Διατροφή (τροφικές αλλεργίες και υπερευε-σθησίες, ελλείψεις θρεπτικών συστατικών)
• Έλεγχος και αξιολόγηση κατάστασης θρέψης

• Ανάλυση και αξιολόγηση σύστασης σώματος με τον πλέον σύγχρονο πολυσυχνο-τικό αναλυτή σύστασης σώματος με τμηματική ανάλυση Tanita MC-980
• Μέτρηση Βασικού Μεταβολισμού και αξιολόγηση με τον αναλυτή μεταβολισμού COSMED Fitmate
• Καταγραφή και αξιολόγηση Φυσικής Δραστηριότητας με τον καταγραφέα φυσικής δραστηριότητας Sensewear by Bodymedia
• Μέτρηση και αξιολόγηση ανθρωπομετρικών δεικτών (περιφέρεια μέσης, περιφέ-ρεια γοφών, δερματοπτυχές)