Dr Plus - Diatrofi

Καθημερινή Διατροφή

Οι παγίδες των Light προϊόντων

light-proionta

Τις τελευταίες δεκαετίες τα light προϊόντα έχουν κυριολεκτικά παρεισφρήσει στην ζωή μας.

Αυξάνεται συνεχώς ο αριθμός των τροφίμων στα οποία χρησιμοποιούνται διατροφικοί ισχυρισμοί όπως:

  • «light ή λάιτ ή ελαφρύ»
  • «χαμηλής ενεργειακής αξίας»
  • «μειωμένης ενεργειακής αξίας»
  • «χαμηλό σε λιπαρά»
  • «χαμηλό σε σάκχαρα»

Είναι light, άρα δεν δίνει θερμίδες ή δεν περιέχει λιπαρά;

Τι ισχύει όμως με όλους αυτούς τους ισχυρισμούς; Τα Light τρόφιμα είναι ίδια με τα χαμηλή ενεργειακής αξίας; Αν όντως ένα Light τρόφιμο δεν αυξάνει το βάρος, τότε γιατί τα συγκεκριμένα τρόφιμα δεν έχουν καταφέρει να αντιμετωπίσουν το φαινόμενο της παχυσαρκίας;

Σε αυτό το σημείο θα βοηθηθούμε εάν δούμε μερικούς διατροφικούς ισχυρισμούς όπως αναγράφονται από τον ΕΦΕΤ.

Χαμηλή ενεργειακή αξίαΤο προϊόν δεν περιέχει περισσότερες από:   40kcal (170 kJ)/100 g για στερεές τροφές
20kcal (80 kJ)/100 ml για υγρές τροφές Για τα επιτραπέζια γλυκαντικά, ισχύει το όριο:
4kcal (17 kJ)/μερίδα
Ισοδύναμες γλυκαντικές ιδιότητες
6g  καλαμοσακχάρου, περίπου 1 κ.γ.
Μειωμένη ενεργειακή αξίαΈχει μειωθεί κατά 30 % τουλάχιστον
Ένδειξη των χαρακτηριστικών που μειώνουν
τη συνολική ενεργειακή αξία του τροφίμου
Χωρίς ενεργειακή αξίαΔεν περιέχει περισσότερες από 4 kcal/100 ml. Για τα επιτραπέζια γλυκαντικά, ισχύει το όριο:
0,4kcal/μερίδα
Ισοδύναμες γλυκαντικές  ιδιότητες
6g  καλαμοσακχάρου, περίπου 1 κ.γ.
Χαμηλά λιπαράΔεν περιέχει περισσότερα από:
3g λιπαρών/100g για στερεές τροφές
1,5g λιπαρών/ml για υγρές τροφές
(1,8g  λιπαρών/100ml  ημιαποβουτυρωμένο γάλα)
Χωρίς λιπαράΔεν περιέχει περισσότερα από 0,5g λιπαρών/100g/ml.   Απαγορεύονται οι ισχυρισμοί που εκφράζονται ως:
“X % χωρίς λιπαρά”
Χαμηλή περιεκτικότητα  σε σάκχαρα Δεν περιέχει περισσότερα από:
5g σακχάρων/100g για στερεές τροφές
2,5 g σακχάρων/100ml για υγρές τροφές
Χωρίς σάκχαραΔεν περιέχει περισσότερα από 0,5g σακχάρων/100g/ml
Χωρίς πρόσθετα  σάκχαραΔεν περιέχει πρόσθετους:
Μονοσακχαρίτες ή δισακχαρίτες
Άλλο  τρόφιμο με γλυκαντικές του ιδιότητες. 
Εάν υπάρχουν φυσικά σάκχαρα:
θα πρέπει να φέρει και την ένδειξη 
“ΠΕΡΙΕΧΕΙ ΦΥΣΙΚΑ ΣΑΚΧΑΡΑ”
Χαμηλή περιεκτικότητα  σε νάτριο/αλάτιΔεν περιέχει περισσότερα από
0,12g νατρίου, ή ισοδύναμη ποσότητα  αλατιού
Για τα νερά, πλην των φυσικών μεταλλικών νερών
που  υπάγονται  στο πεδίο εφαρμογής
της οδηγίας 80/777/ΕΟΚ, η τιμή δεν πρέπει
να  υπερβαίνει τα  2mg νατρίου/100ml
Μειωμένη  περιεκτικότητα  (ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ  ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΟΥΣΙΑΣ) Έχει μειωθεί τουλάχιστον κατά 30%
σε σύγκριση με παρόμοιο  προϊόν,    εκτός από την περίπτωση ιχνοστοιχείων
όπου επιτρέπεται διαφορά της τάξης
του 10% ως προς τις τιμές αναφοράς
που ορίζονται με την οδηγία 90/496/ΕΟΚ
και του  νατρίου, ή της ισοδύναμης τιμής νατρίου
όπου επιτρέπεται διαφορά της τάξης του 25%
Μειωμένων θερμίδων  (light/lite)Πρέπει  να  πληρεί  τις  ίδιες  προϋποθέσεις
με  αυτές  που  καθορίζονται για τον όρο
“μειωμένο”. 
O  ισχυρισμός  πρέπει  επίσης  να  συνοδεύεται  από ένδειξη  του ή των χαρακτηριστικών 
που καθιστούν το προϊόν “light” ή “lite” 

Πότε ένα τρόφιμο θεωρείται light;

Αν διαβάσουμε τους ορισμούς, καταλαβαίνουμε ότι ένα τρόφιμο θεωρείται Light όταν η ενέργεια ή κάποιο συστατικό του έχει μειωθεί κατά 30%.

Αυτό δεν σημαίνει ότι φτάνει απαραίτητα στο μηδέν, αλλά ότι έχει απλά μειωθεί. Στα Light προϊόντα είναι σημαντικό να αναγράφεται το συστατικό το οποίο μειώθηκε.

Είναι σημαντικό οι καταναλωτές να εξοικειωθούν με την ανάγνωση των ετικετών των προϊόντων ώστε να είναι σε θέση να γνωρίζουν τι περιέχει το τρόφιμο που αγοράζουν.

Για παράδειγμα, όταν σε ένα τρόφιμο αναγράφεται ότι είναι μειωμένο σε λίπος, θα πρέπει να ελέγχεται η ποσότητα των σακχάρων, του αλατιού αλλά και των συνολικών θερμίδων που μπορεί να δίνει αυτό το τρόφιμο. Φυσικά ισχύει και το αντίστροφο, το ότι ένα τρόφιμο είναι μειωμένο σε σάκχαρα δεν σημαίνει ότι δεν περιέχει λίπος.

Τι συμβαίνει με τα υποκατάστατα σακχάρων και λίπους;

Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι όταν αναγράφονται σε ετικέτες οι λέξεις: ιμβερτοσάκχαρο, μολάσσες ή μελάσσες, μερικώς υδρολυμένο άμυλο, φρουκτόζη, σιρόπι φρουκτόζης, γλυκόζη, σιρόπι γλυκόζης, δεξτρόζη, μαλτόζη και οποιαδήποτε άλλη λέξη με κατάληξη –όζη,  πρέπει να γίνεται αμέσως αντιληπτό  ότι το τρόφιμο περιέχει απλά σάκχαρα.

Από τα υποκατάστατα της ζάχαρης αποφεύγουμε την φρουκτόζη η οποία ανεβάζει τα τριγλυκερίδια. Συστήνεται η  φρουκτόζη που υπάρχει φυσικά στα τρόφιμα. Εάν δεν υπάρχει πρόβλημα διαβήτη ή στην περίπτωση που είναι ρυθμισμένος, προτείνονται φυσικά υποκατάστατα ζάχαρης όπως το μέλι και το πετιμέζι, ενώ σε αρρύθμιστο διαβήτη συστήνεται η στέβια. Πρέπει να αναφερθεί ότι αυτήν την περίοδο η ασπαρτάμη και η σακχαρίνη έχουν απενεχοποιηθεί. Μόνο για τα κυκλαμικά συνεχίζεται να υπάρχουν ενδοιασμοί.

Υποκατάστατα λίπους

Όσον αφορά τις περιπτώσεις υποκατάστασης του λίπους, οι τέσσερις μεγάλες κατηγορίες αντικαταστατών του περιλαμβάνουν αυτούς που βασίζονται α) στους υδατάνθρακες β) στις πρωτεΐνες γ) στο λίπος δ) σε συνδυασμό λιπών.

Από αυτά,  έχουν αναφερθεί παρενέργειες κυρίως για την Olestra. Σε γενικές γραμμές, επειδή οι αντικαταστάτες του λίπους μπορεί να προσδίδουν θερμίδες, οι βιομηχανίες τροφίμων χρησιμοποιώντας αυτά τα προϊόντα  πρέπει να βεβαιώνονται ότι το τελικό τρόφιμο όχι μόνο είναι χαμηλό σε λίπος αλλά και σε θερμίδες.

Για παράδειγμα, μπορεί να αναφέρεται ότι ένα τυρί έχει μειωθεί κατά 30%, αλλά οι τελικές θερμίδες και το τελικό λίπος εξαρτώνται από τις ποσότητες της αρχικής μορφής του τυριού. Επίσης, είναι καλό σε αυτό το σημείο να αναφερθούν και οι περιπτώσεις των αλλαντικών χαμηλών σε λιπαρά. Το γεγονός ότι έχει μειωθεί το λίπος, δεν σημαίνει ότι έχει μειωθεί το αλάτι.

Οπότε, αλλαντικό χαμηλό σε λιπαρά, δεν σημαίνει ότι μπορεί να καταναλωθεί σε ποσότητες χωρίς αναστολές, αλλά αντιθέτως καταναλώνεται με την ίδια φειδώ όπως και η αρχική του μορφή.

Ένα άλλο σημαντικό θέμα συζήτησης για τα χαμηλού λίπους τρόφιμα είναι κατά πόσο συνεχίζουν να είναι θρεπτικά συγκριτικά με το αρχικό τρόφιμο. Η αλήθεια είναι ότι λόγω της απομάκρυνσης του λίπους μειώνεται η ποσότητα κάποιων θρεπτικών συστατικών όπως η Βιταμίνη D.

H βιομηχανία όμως που το έχει παρατηρήσει φροντίζει να αποκαθιστά τις απώλειες. Οπότε, τα χαμηλού λίπους τρόφιμα σήμερα δεν υπολείπονται σε θρεπτικά συστατικά συγκριτικά με την αρχική τους μορφή.

Τελικά βοηθάνε στην παχυσαρκία;

Είναι αρκετά οξύμωρο το γεγονός ότι ενώ έχει αυξηθεί η κατανάλωση των light προϊόντων τα ποσοστά της παχυσαρκίας δεν πέφτουν αλλά ανεβαίνουν. Αυτό συμβαίνει εξαιτίας της ψευδαίσθησης που έχουν οι καταναλωτές ότι τα Light προϊόντα δεν παχαίνουν. Η εντύπωση αυτή ωθεί σε μία υπερκατανάλωση των συγκεκριμένων προϊόντων, η οποία τελικά έχει ακριβώς τα αντίθετα αποτελέσματα.

Τα Light τρόφιμα είναι χρήσιμα μόνο εάν ενταχθούν σε ένα ισορροπημένο διαιτολόγιο, μέσα στα πλαίσια μίας λογικής κατανάλωσης, και όταν υποκαταστήσουν της αρχική ποσότητα του πλήρες προϊόντος. Στην περίπτωση που υπερκαταναλωθούν σε ποσότητα, τότε τα αποτελέσματα είναι αρκετά διαφορετικά.

Αξίζει πάντως να αναφερθεί ότι τα light τρόφιμα έχουν εξυπηρετήσει πάρα πολύ κατηγορίες ασθενών όπως οι διαβητικοί, οι υπερτασικοί, και τα άτομα με αυξημένα λιπίδια εξαιτίας του γεγονότος ότι η διατροφή τους έγινε ξανά πιο πλούσια και γευστική.

Συμπερασματικά λοιπόν αναφέρουμε ότι τα light τρόφιμα παρασκευάσθηκαν για την διατροφική αντιμετώπιση διαφόρων ασθενειών και της παχυσαρκίας. Η ισορροπημένη κατανάλωσή τους μπορεί να αποβεί χρήσιμη και ευεργετική. Η υπερκατανάλωσή τους από την άλλη μπορεί να οδηγήσει σε μη επιθυμητά αποτελέσματα.

Βιβλιογραφία

Σχετικά με τον δημιουργό

Χριστίνα Μακρατζάκη / Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Msc