e-food άρθρα Κηπουρική

Η γίδα του Cashmere

Μήπως ο κτηνοτροφικός κλάδος αποτελεί πεδίο δόξης λαμπρόν για νέους αγρότες? Μήπως μαζί με τη διατήρηση των εγχώριων-γηγενών πληθυσμών σπάνιων ζώων μπορούμε να βρούμε μια δυναμική εναλλακτική? Η λύση προφανώς είναι η διερεύνηση της αγοράς και οι δικτυωμένες παραγωγικές κατευθύνσεις. Η γίδα του Cashmere μπορεί να αποτελέσει τέτοιο παράδειγμα εκλείψει εγχώριας αντίστοιχης ράτσας.

Η αιγοπροβατοτροφία στη χώρα μας συμμετέχει κατά 48% στην Ακαθάριστη Αξία της ζωικής παραγωγής, ενώ 200.000 περίπου οικογένειες έχουν κύρια απασχόληση στον κλάδο αυτό. Στην Ε.Ε. εκτρέφονται περίπου 98εκατομμύρια προβατοειδών και 12εκατ. αιγοειδών. Από αυτά στην χώρα μας εκτρέφονται 10εκατ. πρόβατα (10,2%) και 5.5εκατ. Αίγες (47,7%). Το 78% των προβάτων και το 91% των αιγών εκτρέφεται στις ορεινές και μειονεκτικές περιοχές της χώρας, όπου η αιγοπροβατοτροφία αποτελεί μακρόχρονη παράδοση και τον κύριο παραγωγικό κλάδο διότι είναι προσαρμοσμένος άρρηκτα στις έδαφο-κλιματολογικές συνθήκες.

Όσοι στρέφονται στη γεωργία με πιο επαγγελματικό τρόπο έχουν λόγους να δώσουν έμφαση στο τμήμα της ζωικής παραγωγής. Στον τόπο μας η αιγοπροβατοτροφία ασκείται κυρίως κατά το ποιμνιακό σύστημα και έχει γαλακτοπαραγωγική κατεύθυνση. Η Ελλάδα παράγει 630.000τόνους πρόβειου και 420.000τόνους γίδινου γάλακτος από τους οποίους το 90% του πρόβειου και το 80% του γίδινου τυροκομείται. «Είμαστε 4-5 άνθρωποι που έχουμε γίδες στο νησί. Πουλάμε κρέας και γάλα, με το οποίο φτιάχνουμε το τοπικό τυρί», λέει ο πρόεδρος του κτηνοτροφικού συνεταιρισμού εκτροφέων αιγών φυλής Σκοπέλου, η οποία απειλείται με εξαφάνιση, Κώστας Μπετσάνης.

Παρά ταύτα ο κλάδος, χαρακτηρίζεται από μειωμένες αποδοχές, αυξημένες εισροές, μικρό βαθμό εκμηχάνισης, αδυναμία προσβασιμότητας έως έλλειψη βασικών υποδομών (δρόμοι, ηλεκτρικό ρεύμα, νερό) και παράνομες εισαγωγές. “Πώς να δουλέψεις όταν το γάλα πωλείται 50λεπτά και το φύραμα 44?”, προβληματίζεται παραγωγός στην ορεινή Κορινθία.  Φαίνεται γενικότερα η απουσία μιας ολοκληρωμένης μακροχρόνιας πολιτικής και ενός νομοθετικού πλαισίου για την ανάπτυξη της ζωοτεχνίας πόσο μάλιστα για την αλλαγή στην παραγωγική κατεύθυνση. Το ερώτημα τελικά είναι φθίνει αυτός ο κλάδος?

Υπάρχουν δυνατότητες τόσο εκ μέρους πολιτείας όσο και εκ μέρους παραγωγών να ανακύψει ο τομέας, αξιοποιώντας ασφαλέστερα τα παραδοσιακά προϊόντα, ενημερώνοντας έγκαιρα για τις εναλλακτικές διόδους και εισέρχοντας δυναμικά σε οικονομικά βιωσιμότερους κλάδους, ώστε να εναρμονιστεί η αιγοπροβατοτροφία με τις διεθνείς τάσεις και να δώσει συγκριτικά οφέλη για το περιβάλλον και την εγχώρια αγροτική οικονομία. ”Έχει κατατεθεί πρόγραμμα στο Υπουργείο για την εκμετάλλευση του πρόβειου και του γίδινου μαλλιού”, επισημαίνει ο Επικ. Καθηγητής κ. Ι. Χατζηγεωργίου. Οι δράσεις του προγράμματος εστιάζονται στην εκτροφή μηρυκαστικών, τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων, τη μεταποίηση των προϊόντων και τη δημιουργία προϋποθέσεων για την μελλοντική εξέλιξη των επιμέρους κλάδων. Η Ελλάδα επιλέχθηκε ως μέτοχος στο πρόγραμμα αποκλειστικά λόγω της κυρίαρχης θέσης της, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, στη γιδοτροφία. Οι συμμετέχοντες ελληνικοί φορείς είναι το Εργαστήριο Ζωοτεχνίας της Κτηνιατρικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και ο Αγροκτηνοτροφικός συνεταιρισμός Ανωγείων η «Πρόοδος». Η ελληνική ομάδα θα δημιουργήσει ένα δίκτυο παραγωγών ώστε να μελετηθούν και να αναδειχθούν μεμονωμένες εκτροφές με χαρακτηριστικά που θα τις καταστήσουν πρότυπα ανάπτυξης και βιωσιμότητας. Αυτές τις εξελίξεις στις κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις ακολουθεί η αίγα Cashmere, που μέχρι σήμερα προσφέρει ικανοποιητικό, σίγουρο ετήσιο εισόδημα στους παραγωγούς παγκοσμίως και δεδομένης της αγροτικής επιχειρησιακής δυσπραγίας, προσφέρει δραστηριότητες δικτύωσης με τη Διεθνή Βιομηχανία διασφαλίζοντας την εγχώρια παραγωγή.


Kαταγωγή – Ιστορικά

Οι κορυφές και οι πεδιάδες γύρω από την Ασιατική έρημο Gobi είναι η καταγωγή αυτού του πολύτιμου ζώου. Η «ίνα των βασιλιάδων», παράγεται από την κατσίκα Cashmere και φημίζεται για την ζεστασιά και την απαλότητα που προσφέρει. Αυτή η ίνα είναι τόσο πολυτελής, ώστε η Αψίδα του Συμφώνου της Παλαιάς Διαθήκη ήταν επενδυμένη με αυτό. Γνωστή η εκτροφή ήδη πριν από τους Ρωμαϊκούς χρόνους, και πιο πρόσφατα στα τέλη του 19ου αιώνα, ένας Σκωτσέζος κατασκευαστής, ο Joseph Dawson, ανέπτυξε την πρώτη μηχανική μέθοδος διαχωρισμού των εκλεπτισμένων ινών κάτω από το εξωτερικό στρώμα. Αυτή η σημαντική ανακάλυψη μετατόπισε την κατασκευή στη Σκωτία. Σήμερα, το επιχειρησιακό ενδιαφέρον έχει μετατοπιστεί πίσω στην Κίνα, την πηγή προέλευσης των ινών. Με εισαγωγή τελευταίας τεχνολογίας και ποιοτικού ελέγχου από την Ιαπωνία, η Κίνα έχει καταστεί κύρια πηγή παραγωγής των πλεκτών από Cashmere. Η ίνα είναι τόσο λεπτή που χρειάζονται 4χιλιόμετρα για να φτιάξουν ένα πουλόβερ. Για εμάς είναι γνωστή εφόσον στο Mάντζεστερ της Ελλάδας, τη Νέα Ιωνία Αττικής δραστηριοποιείται εδώ και 90 χρόνια περίπου η Εριουργία Τρία Άλφα, της οποία σκοπός είναι “σύμφωνα με το άρθρο 2 του Καταστατικού:  Η κατασκευή και εμπορία κασμηριών και υφασμάτων εξ’ ερίων..” Διαθέτει επίσης γκάμα στρατιωτικών ενδυμάτων για τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις.

Χρήσεις – Η τεχνική της εκμετάλλευσης – Διεθνείς τάσεις

Το μαλλί είναι η κύρια παραγωγική κατεύθυνση. Οι αίγες Cashmere (Capra hircus laniger) δίνουν μαλλί χρώματος καφέ, άσπρου και γκρι εξαιρετικής ποιότητας. Κουρεύονται μια φορά το χρόνο και τα ενήλικα δίδουν ως 2,5kg τρίχωμα. Το τρίχωμα αποτελείται από δύο είδη ίνας, μαλλιά guard που αναπτύσσονται εξωτερικά και Cashmere(20%) που αναπτύσσεται κάτω από το εξωτερικό στρώμα. Οι κτηνοτρόφοι συγκεντρώνουν το ακατέργαστο Cashmere και το αποστέλλουν σε μονάδες επεξεργασίας, το οποίο καθαρίζεται, γνέθεται και ταξινομείται κατά ίνα. Στη συνέχεια οι κατασκευαστές φτιάχνουν νήματα για να κάνουν τα είδη ρουχισμού και άλλα προϊόντα. Το 70% – 75% της παγκόσμιας παραγωγής πρώτης ύλης Cashmere ανήκει στην Κίνα και αποδίδει περί τα US$800 – US$950εκατ. , σε τιμές 2012. Το μεγαλύτερο ποσοστό παραγόμενου προϊόντος κατά παράδοση κατευθύνεται στην Δύση (π.χ. όσον αφορά το μεταποιημένο προϊόν στην Ευρώπη φτάνουν γύρω στα 7,000,000 πουλόβερ).

                      gidaachemire.2.diatrofi.grgidaachemire.diatrofi.gr

(λεζαντα 1) Ο κατσίκες Cashmere είναι εύκολο να εκτραφούν. Είναι υγιή ζώα και λαμβάνουν ελάχιστη φροντίδα. Μπορούν εύκολα να περιοριστούν με μια απλή περίφραξη. (λεζαντα 2) Η αίγα κατά τους χειμερινούς μήνες αναπτύσσει παχύ και πυκνό τρίχωμα ικανό να παράγει ζεστά παλτά και ως εκ τούτου δημιουργεί ιδιαίτερο ενδιαφέρον στις βιομηχανίες. (lezanta  3) Στη νοτιοδυτική Ασία 1,000,000 πουλόβερ πωλούνται κάθε χρόνο. Μάλιστα σε αυτές τις χώρες ένα πουλόβερ Cashmere αποτελεί δείκτης οικονομικής ευμάρειας

Αξιοσημείωτο είναι ότι η ζήτηση τόσο εγχώρια όσο και στο εξωτερικό, για μαλλί Cashmere διαμορφώνεται ανοδικά.  Η Κίνα παράγει περίπου 100τόνους ινών/έτος, περισσότερο από το ήμισυ της παγκόσμιας παραγωγής. Η Μογγολία είναι στη δεύτερη θέση με 30 τόνους, ακολουθούμενη από την Ινδία, το Πακιστάν, το Αφγανιστάν, το Ιράν, την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία. Διεθνείς οργανισμοί, όπως η USAID, παρέχουν χρηματοδότηση για να βοηθηθεί η ανάπτυξη αυτής της κτηνοτροφικής εκμετάλλευσης σε αρκετά μέρη του κόσμου. Οι πρώτες κατσίκες Cashmere εισήχθησαν από την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία στις Η.Π.Α. στα τέλη της δεκαετίας του 1980. Από τότε αρκετοί κτηνοτρόφοι Cashmere έχουν παράγει ικανοποιητικό απόθεμα. “Το επίπεδο διαβίωσής μας γίνεται όλο και καλύτερο”, δήλωσε Αμερικάνος εκτροφέας που βγάζει US$155.000 και πουλάει μαλλί στην Εσωτερική Αγορά.  Η τιμή της πρώτης ύλης Cashmere αυξήθηκε κατά 50% στη Μογγολία στο πρώτο τρίμηνο του 2012 και ο David Lee, ένας εμπειρογνώμονας από το Cashmere Fibers International με έδρα το Bradford στην Αγγλία,  δήλωσε ότι “οι τιμές στο Αφγανιστάν δεν έχουν φτάσει τα επίπεδα αυτά εδώ και τριάντα χρόνια. “

Σχετικά με τον δημιουργό

Χρήστος Κρίκελας / Agriculturalist MSc, A.U.A.