Dr Plus - Diatrofi

Κηπουρική

Τεύχος 16. Κόκκινο σκαθάρι του Φοίνικα.

Τα τελευταία χρόνια βλέπουμε παντού σχεδόν σε όλη την Ελλάδα ξεραμένους φοίνικες με τα κλαδιά τους γυρισμένα προς τα κάτω σαν ομπρέλα. Η αιτία για την προσβολή αυτή είναι το κόκκινο σκαθάρι των φοινικοειδών, Rhynchophorus ferrugineus (Coleoptera:Curculionidae) (red palm weevilRPW). Το 1992 επισημάνθηκε στην Αίγυπτο απ’ όπου μεταφέρθηκε με αθρόες εισαγωγές φοινικοειδών στην Ισπανία το 1993. Στην Ελλάδα εμφανίστηκε πρώτη φορά το 2005 στην Κρήτη λόγω εισαγωγής προσβεβλημένων φοινίκων.

Συμπτώματα προσβολής

Χαρακτηριστικό μακροσκοπικό σύμπτωμα είναι η καταστροφή – ξήρανση της νέας βλάστησης (δηλαδή των κεντρικών φύλλων) και η κάμψη των παλαιών φύλλων πού δίνει στο φυτό την όψη ανοικτής ομπρέλας. Οι έντονα προσβεβλημένοι φοίνικες εμφανίζουν ολική απώλεια των φύλλων και σήψη του κορμού, με συνέπεια την ξήρανση του δέντρου. Συνήθως η ζημιά που προκαλείται από τις προνύμφες είναι ορατή πολύ μετά την έναρξη της προσβολής. Όταν εμφανιστούν τα πρώτα συμπτώματα η ζημιά είναι μη αναστρέψιμη εάν δεν πραγματοποιηθεί καμία άμεση ενέργεια, και επιφέρει την ολική ξήρανση του δέντρου. Τα ακμαία που βρίσκονται σε ένα φοίνικα δεν μετακινούνται σε άλλο, όσο βρίσκουν τροφή σ΄ αυτόν. Το ακμαίο δεν πετάει πολύ μέσα στη συστάδα που βρίσκεται αλλά πετάει προς άλλες συστάδες όταν νεκρωθούν όλοι οι φοίνικες της συστάδας του και δεν βρίσκει αρκετή τροφή.

khpos16 1

Μέθοδοι αντιμετώπισης

1. Με χημική καταπολέμηση Η χημική καταπολέμηση περιλαμβάνει προληπτικές επεμβάσεις με εντομοκτόνα ώστε να αποτραπεί η ωοτοκία, καθώς και θεραπευτικές επεμβάσεις στα προσβεβλημένα δέντρα με χρησιμοποίηση διασυστηματικών εντομοκτόνων. H αποτελεσματικότητα της μεθόδου είναι χαμηλή. Σε περιπτώσεις που έγιναν επεμβάσεις με χημικά μέσα το σκαθάρι παρατηρήθηκε ξανά στα ίδια φυτά. Είναι τοξικά για το περιβάλλον, για τα θηλαστικά – πτηνά – ερπετά και κάποια έχουν καταργηθεί ως καρκινογόνα.

khpos16 2

2. Βιολογική καταπολέμηση Η βιολογική καταπολέμηση του Rhynchophorus γίνεται με την μέθοδο των εντομοπαθογόνων νηματωδών, του είδους Steinernema carpocapsae σε συνδυασμό με τη βιολογική ουσία χιτοζάνη. Οι νηματώδεις είναι μικροσκοπικά σκουλήκια που ζουν στο έδαφος. Κάποια είδη νηματωδών προσβάλλουν φυτά, έντομα και άλλους οργανισμούς. Οι νηματώδεις που προσβάλλουν τα έντομα, δηλαδή οι εντομοπαθογόνοι νηματώδεις, είναι ωφέλιμοι οργανισμοί καθώς παρασιτούν σε πολλά είδη επιβλαβών εντόμων. Οι νηματώδεις ψεκάζονται και διασπείρονται στη στεφάνη των φοινικοειδών που είναι το ευαίσθητο τμήμα τους. Φέρουν βακτήρια που είναι θανατηφόρα για το ρυγχοφόρο. Όταν οι νηματώδεις έλθουν σ’ επαφή με τα έντομα, εισχωρούν στο εσωτερικό του σώματος των εντόμων και απελευθερώνονται τα βακτήρια, τα οποία πολλαπλασιάζονται και θανατώνουν τα έντομα. Μέχρι τώρα έχει δείξει ικανοποιητικά αποτελέσματα, η θνησιμότητα σε ήδη εγκατεστημένες προνύμφες ξεπερνούσε κατά πολύ το 80%. Είναι απόλυτα συμβατή με το περιβάλλον.

khpos16 3

3. Δενδροχειρουργική Η «δενδροχειρουργική» αποτελεί μια νέα ελπιδοφόρα μέθοδο για τη διάσωση των φοινικοειδών. Είναι μια τεχνική η οποία απαιτεί γνώσεις, εμπειρία και εξειδικευμένα εργαλεία. Μπορεί να εφαρμοστεί σε προσβεβλημένο φοίνικα με την προϋπόθεση ότι είναι ζωντανός ο μεριστωματικός ιστός (η καρδιά του φοίνικα) που βρίσκεται λίγο πιο κάτω από τη βάση του φύλλου της κορυφής. Είναι οικολογική γιατί δεν χρησιμοποιεί φυτοφάρμακα και χημικά, ακίνδυνη για τον άνθρωπο για τα φυτά και με απόλυτο σεβασμό στο περιβάλλον. Είναι ασφαλής γιατί δεν εκπέμπει ακτινοβολίες και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ελεύθερα σε δημόσιους και ιδιωτικούς χώρους. Είναι αποτελεσματική 100%. Το μειονέκτημά της είναι το υψηλό κόστος επέμβασης και η επίπτωση στην αισθητική του φυτού για αρκετό χρονικό διάστημα.

khpos16 4

Σύμφωνα με τις τελευταίες οδηγίες της Ε.Ε πάνω στο θέμα αυτό η χρήση χημικών ουσιών απαγορεύεται από 1/1/2012. Οι επεμβάσεις που πρέπει να κάνουμε θα πρέπει να είναι προληπτικού χαρακτήρα. Επίσης οι επεμβάσεις και η δενδροχειρουργική σε τυχόν προσβολή θα πρέπει να γίνεται από έμπειρο και πιστοποιημένο συνεργείο. Η απομάκρυνση των ξεραμένων φοινίκων θα πρέπει να γίνεται στην χωματερή και με πρωτόσκολο απομάκρυνσης και υγειονομικής ταφής. Οι φοίνικες αποτελούν μεγάλης φυτικής, ιστορικής και οικονομικής σημασίας φυτά γι’ αυτό πρέπει να τους προστατέψουμε.