Καρδιά

Κορεσμένα λιπαρά: μήπως πρέπει να αναθεωρήσουμε?

Πλήθος μελετών έχουν αποδείξει ξεκάθαρα τη συσχέτιση μεταξύ της κατανάλωσης κορεσμένων λιπαρών οξέων και την αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων, στεφανιαίας νόσου, εγκεφαλικών επεισοδίων, αντίσταση στην ινσουλίνη και παχυσαρκίας. Υπάρχουν όμως νέες μελέτες που μπορούν να αντιπαραθέσουν αυτό το αποτέλεσμα?

Ας ρίξουμε μια ματιά στο κόσμο των λιπαρών οξέων.

Τα απλά λίπη από τη σκοπιά της διατροφής χωρίζονται σε κορεσμένα και ακόρεστα. Τα κυριότερα κορεσμένα λιπαρά οξέα αποτελούνται από αλυσίδες ατόμων με άνθρακα και είναι: το στεατικό οξύ (18 άτομα άνθρακα), το παλμιτικό οξύ (16 άτομα άνθρακα), το μυριστικό οξύ (14 άτομα άνθρακα), το λαυρικό οξύ (12 άτομα άνθρακα), το καπρικό οξύ (10 άτομα άνθρακα), το καπρυλικό οξύ (8 άτομα άνθρακα), το καπροϊκό οξύ (6 άτομα άνθρακα) και το βουτυρικό οξύ (4 άτομα άνθρακα).

Οι κύριες πηγές κορεσμένων λιπαρών οξέων είναι: διάφορα είδη κρέατος πλούσια σε λίπος, προϊόντα κρέατος (όπως λουκάνικα, κρεατόπιτες), γαλακτοκομικά προϊόντα με πλήρη λιπαρά (όπως τυρί και κρέμα γάλακτος), βούτυρο, λαρδί, έλαιο καρύδας, φοινικέλαιο και διάφορα τυποποιημένα προϊόντα (όπως κουλούρια, μπισκότα, σφολιατοειδή, γλυκά).

Λόγω του ότι τα κορεσμένα λίπη είχαν αποδειχθεί ότι είναι ανθυγιεινά, οι κατασκευαστές τροφίμων αποφάσισαν να αρχίσουν να χρησιμοποιούν περισσότερα ακόρεστα λίπη. Το πρόβλημα είναι ότι τα ακόρεστα λίπη έχουν μικρή διάρκεια ζωής, συνεπώς οι κατασκευαστές τροφίμων καθιέρωσαν την διαδικασίας της υδρογόνωσης, η οποία όμως μεταβάλλει ουσιαστικά την χημική δομή των ακόρεστων λιπών καθιστώντας τα πιο σταθερά και προσδίδοντάς τους μακρύτερη διάρκεια ζωής. Τα υδρογονωμένα ακόρεστα λιπαρά αποτελεί μια νέα μορφή / κατηγορίας λίπους που ονομάζεται trans λιπαρά. Τα trans λιπαρά οξέα είναι τοξικά για τον οργανισμό διότι αφενός αυξάνουν τα επίπεδα της LDL χοληστερόλης, αφετέρου μειώνουν τα επίπεδα της HDL χοληστερόλης.

Τα trans λιπαρά οξέα τα συναντάμε στα τηγανητά τρόφιμα, μαργαρίνες, βούτυρο, κράκερ, κρουασάν, μπισκότα, ντόνατς, γκοφρέτες, προτηγανισμένα τρόφιμα, παγωτά, μίγματα για βάφλες και κρέπες, τετηγμένα τυριά, πατατάκια – γαριδάκια και συναφή σνακ.

Έρευνα που δημοσιεύτηκε στο British Medical Journal το 2015 αναφέρει ότι τα κορεσμένα λίπη δεν συνδέονται με όλες τις αιτίες θνησιμότητας, καρδιαγγειακά νοσήματα, ισχαιμικό αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο ή διαβήτη τύπου 2. Υποστηρίζει ότι τα trans λίπη είναι αυτά που συνδέονται με όλες τις αιτίες θνησιμότητας και στεφανιαίας νόσου, πιθανώς λόγω των υψηλότερων επιπέδων της πρόσληψης των βιομηχανικών trans λιπαρών οξέων.

Σε μια μετα-ανάλυση αξιολογήθηκε η αποτελεσματικότητα της αντικατάστασης των διαιτητικών κορεσμένων λιπαρών οξέων με ωμέγα 6 λινελαϊκό οξύ για την δευτερογενή πρόληψη της στεφανιαίας νόσου και του θανάτου. Τα αποτελέσματα ήταν η ομάδα παρέμβασης (221 άτομα) είχαν κατά 17,6% υψηλότερα ποσοστά θανάτου από όλες τις αιτίες θνησιμότητας έναντι 11,8% της ομάδας ελέγχου (237 άτομα). Επίσης, η ομάδα παρέμβασης είχε 17,2% υψηλότερο ποσοστό καρδιαγγειακού συμβάματος έναντι 11,0% της ομάδας ελέγχου και υψηλότερο ποσοστό εμφάνισης στεφανιαίας νόσου 16,3% έναντι 10,1% της ομάδας ελέγχου.

Την διατροφική κατευθυντήρια γραμμή για αντικατάσταση των κορεσμένων λιπαρών οξέων με ω6 πολυακόρεστα λίπη ή υδατάνθρακες δεν την υποστηρίζει ο DiNicolantonio. Στο άρθρο του που δημοσίευσε στο BMJ αναφέρει χαρακτηριστικά ότι η αύξηση του επιπολασμού του διαβήτη και της παχυσαρκίας σε Αμερικανούς πολίτες οφείλεται στην αύξηση κατανάλωσης υδατανθράκων και όχι κορεσμένων λιπαρών οξέων. Θεωρεί επίσης ότι δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι μια διατροφή με χαμηλά λιπαρά έχει θετική επίδραση για την υγεία.

Την θετική υποστήριξη υπέρ των κορεσμένων λιπαρών οξέων αναφέρει μια συστηματική ανασκόπηση καθώς βρήκε ανεπαρκή στοιχεία για να υποστηριχθεί μια συσχέτιση (θετική ή αρνητική) μεταξύ στεφανιαίας νόσου και διάφορων διατροφικών παραγόντων, συμπεριλαμβανομένων των κορεσμένων λιπαρών οξέων, πολυακόρεστων λιπαρών οξέων, α-λινολενικού οξέως, το συνολικό λίπος, το κρέας, τα αυγά και το γάλα.

Στο σημείο αυτό θα πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι η ανασκόπηση περιγράφει αναδυόμενες πρόσφατες ενδείξεις ότι ορισμένα κορεσμένα λιπαρά οξέα έχουν σημαντικούς συγκεκριμένους βιολογικούς και ρυθμιστικούς ρόλους στα κύτταρα συνεπώς δεν μπορούν να θεωρούνται ως ενιαία ομάδα όσον αφορά τη δομή, το μεταβολισμό και την κυτταρική λειτουργία. Στο πλαίσιο αυτό, απαιτούνται περαιτέρω μελέτες για να καταστεί δυνατή και ομόφωνη η απόφαση για την θετική επίδραση των κορεσμένων λιπαρών οξέων στην υγεία καθώς και την τροποποίηση των διατροφικών συστάσεων.

Βιβλιογραφία:

Débora Estadella,Claudia M. da Penha Oller do Nascimento, Lila M. Oyama,Eliane B. Ribeiro, Ana R. Dâmaso, and Aline de Piano. Lipotoxicity: Effects of Dietary Saturated and Transfatty Acids. 2013. Mediators of Inflammation. Review Article.

Russell J de Souza et al. Intake of saturated and trans unsaturated fatty acids and risk of all cause mortality, cardiovascular disease, and type 2 diabetes: systematic review and meta-analysis of observational studies. 2015. British Medical Journal. Research.

Ramsden CE et al. Use of dietary linoleic acid for secondary prevention of coronary heart disease and death: evaluation of recovered data from the Sydney Diet Heart Study and updated meta-analysis. 2013. British Medical Journal. Feb 4;346:e8707

James J DiNicolantonio . The cardiometabolic consequences of replacing saturated fats with carbohydrates or Ω-6 polyunsaturated fats: Do the dietary guidelines have it wrong? 2014. Open Heart BMJ.

Mente A et al. A systematic review of the evidence supporting a causal link between dietary factors and coronary heart disease. 2009. Arch Intern Med.

Legrand P.,Rioux V. The Complex and Important Cellular and Metabolic Functions of Saturated Fatty Acids. 2010. Lipids. Oct; 45(10): 941–946.

Rioux V., Legrand P. Saturated fatty acids: simple molecular structures with complex cellular functions. 2007. Curr Opin Clin Nutr Metab Care. Nov;10(6):752-8.

Σχετικά με τον δημιουργό

Ευγενία Λάζου Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Η Ευγενία Λάζου είναι Διαιτολόγος – Διατροφολόγος πτυχιούχος του τμήματος Διατροφής – Διαιτολογίας του Α.Τ.Ε.Ι. Κρήτης και κατέχει Δίπλωμα Ειδικού Εφαρμογών Διαιτητικής από Δημόσιο ΙΕΚ.
email: evgelazou@yahoo.gr
Ολοκλήρωσε το 2014 τη πτυχιακή της εργασία με θέμα ‹‹Αξιολόγηση και σύγκριση της πρόσληψης φρούτων και λαχανικών των παιδιών ηλικίας 8-11 χρονών στη Σητεία το 2014››, η οποία παρουσιάστηκε στο 11ο Μακεδονικό Συνέδριο Διατροφής στη Θεσσαλονίκη το 2015.
Πραγματοποίησε το 2014 την 6μηνη πρακτική της άσκηση στο νοσοκομείο Π.Γ.Ν Αττικόν.
Από τον Οκτώβριο του 2016 παρακολουθεί τον εκπαιδευτικό κύκλο του Πανεπιστημίου Αιγαίου με τίτλο ‹‹Πιστοποιημένη Κατάρτιση στη Συμβουλευτική, το Life Coaching και το Mentoring››.
Άλλες δραστηριότητες που έχει συμμετάσχει:
• Ενημέρωση των παιδιών για τη διατροφή, με θέμα «Η διατροφή των εφήβων» στο γενικό Λύκειο Σητείας (Κρήτη).
• Συμμετοχή στην επιστημονική διήμερη εκδήλωση ενημέρωσης κοινού «Επίκαιρα θέματα στον χώρο της Διατροφής & η συμβολή τους σε θέματα Υγείας και Πρόληψης» από την Ελληνική Διατροφολογική Εταιρεία.
• Συμμετοχή μαζί με την ΕΔΔΕ στην διαδραστική εκδήλωση ενημέρωσης κοινού που διοργανώθηκε στο «Global Wellness Day».
• Συμμετοχή στις ενημερωτικές εκδηλώσεις τις ΕΔΔΕ με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Παχυσαρκίας σε συνεργασία με τους δήμους της Αττικής.

Παρακολουθεί Ιατρικά Συνέδρια, Σεμινάρια, Ημερίδες και Κλινικά φροντιστήρια Διατροφής και Διαιτολογίας καθώς και Παθολογικών καταστάσεων, έτσι ώστε να ενημερώνεται για τις εξελίξεις στο κλάδο της Διατροφής και της Υγείας.