Dr Plus - Diatrofi

Διατροφή και Υγεία Πεπτικό

Προβιοτικά: Ένας πολύτιμος σύμμαχος ειδικά όταν λαμβάνουμε αντιβίωση

proviotika

Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι τα αντιβιοτικά παίζουν ένα πολύ σημαντικό ρόλο στην μοντέρνα ιατρική, στην πρόληψη και θεραπεία των βακτηριακών μολύνσεων.

Η συμβολή των αντιβιοτικών είναι ευρέως διαδεδομένη, ενώ έχει ερευνητικά αποδειχθεί ότι επηρεάζουν αρνητικά το γαστρεντερικό μικροβίωμα.

Τι συμβαίνει στο γαστρεντερικό μικροβίωμα κατά την λήψη των αντιβιοτικών;

Το γαστρεντερικό μικροβίωμα είναι ένα πολύπλοκο οικοσύστημα μικροβίων που ζουν σε αρμονία στο γαστρεντερικό μας σύστημα. Αυτά τα μικρόβια επιδρούν θετικά στην υγεία μας, ενισχύοντας την πέψη, την ανοσία, την υγεία του δέρματος και την ενέργεια.

Απαιτείται ισορροπία μεταξύ των ωφέλιμων μικροβίων και των πιο επιβλαβών μικροβίων που αποικίζουν φυσικά το έντερο.

Αυτή η ισορροπία μπορεί επίσης να διαταραχθεί από διάφορους παράγοντες του τρόπου ζωής, όπως:

  • Διατροφή χαμηλή σε  φυτικές ίνες
  • Ταξίδια σε χώρες με αυξημένη επικινδυνότητα μετάδοσης λοιμώξεων

Παρ΄όλα αυτά, η λήψη αντιβιοτικών μπορεί να είναι ιδιαίτερα επιζήμια για το μικροβίωμα του εντέρου μας.

Ναι μεν, αλλά

Ενώ είναι αποτελεσματικά στη θανάτωση των παθογόνων βακτηρίων, τα αντιβιοτικά είναι ουσιαστικά μη εκλεκτικά και μπορούν επίσης να εξαντλήσουν τα ευεργετικά βακτήρια που βρίσκονται στο έντερο.

Αυτό θεωρείται ότι συμβάλλει στην ανάπτυξη διάρροιας, δυσκοιλιότητας και/ή κολπικής στοματίτιδας όταν λαμβάνεται αντιβιοτικό. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτή η διαταραχή του μικροβιώματος του εντέρου μπορεί να οδηγήσει σε υπερανάπτυξη ανεπιθύμητων, παθογόνων βακτηρίων όπως το Clostridium difficile.

Φυσικά, στην ενεργή λοίμωξη τα οφέλη της λήψης αντιβιοτικών υπερτερούν κατά πολύ των σχετιζόμενων αρνητικών. Η λήψη όμως προβιοτικού παράλληλα με ένα αντιβιοτικό μπορεί να βοηθήσει στη μείωση του κινδύνου ανάπτυξης των ανεπιθύμητων παρενεργειών που προκύπτουν ως αποτέλεσμα της διατάραξης του μικροβιώματος του εντέρου μας, γνωστού ως δυσβάσταξη (dysbiosis).

Παρενέργειες λήψης αντιβιοτικών

Οι συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες μπορεί να περιλαμβάνουν:

  • Απώλεια όρεξης
  • Διόγκωση (φούσκωμα)
  • Ναυτία
  • Δυσπεψία, κοιλιακό άλγος, κόπωση, αίσθημα χαμηλής κατανάλωσης ενέργειας ή “εξάντληση”, διάρροια σχετιζόμενη με τα αντιβιοτικά.

Γιατί να πάρουμε προβιοτικό με αντιβιοτικό;

Η λήψη προβιοτικών όταν λαμβάνετε αντιβιοτικά μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση της υγείας του μικροβιώματος κατά τη διάρκεια της θεραπείας.

Η αναπλήρωση του εντέρου με ευεργετικά βακτήρια βοηθά στην επανεξισορρόπηση του μικροβιώματος του εντέρου και μειώνει τον κίνδυνο ανάπτυξης κοινών ανεπιθύμητων ενεργειών των αντιβιοτικών.

Διεθνείς Οργανισμοί Υγείας αναγνωρίζουν τις ευεργετικές επιδράσεις της προβιοτικής συμπληρωματικής θεραπείας. Όταν συνταγογραφούνται αντιβιοτικά, πολλά άτομα επιλέγουν να συμπληρώσουν τα φυσικά βακτήρια με ένα προβιοτικό συμπλήρωμα.

Τα προβιοτικά µπορούν να βοηθήσουν στην υποστήριξη του μικροβιώματος κατά τη λήψη αντιβιοτικών;

Η σχετιζόμενη με τα αντιβιοτικά διάρροια είναι μία από τις συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες, με επιπολασμό μεταξύ 5 και 35%, ανάλογα με τον τύπο του αντιβιοτικού που λαμβάνεται.

Διαπιστώθηκε ερευνητικά ότι η λήψη προβιοτικών παράλληλα με τα αντιβιοτικά μπορεί να βοηθήσει στη μείωση του κινδύνου ανάπτυξης διάρροιας.

Μια συγκεκριμένη μορφή διάρροιας από τα αντιβιοτικά είναι η λοίμωξη από Clostridium difficile, η οποία εκδηλώνεται ως χρόνια διάρροια και σε σοβαρές περιπτώσεις κολίτιδα. Αυτό προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία στους ηλικιωμένους και μερικές φορές μπορεί να αποβεί μοιραίο.

Τα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι τα προβιοτικά είναι τόσο ασφαλή όσο και αποτελεσματικά στην υποστήριξη της υγείας του μικροβιώματος του εντέρου και στη μείωση της πεπτικής διαταραχής που σχετίζεται με τη διάρροια που σχετίζεται με το Clostridium difficile.

Μπορώ να πάρω προβιοτικά  ταυτόχρονα με αντιβιοτικά;

Ναι. Η εκτεταμένη κλινική έρευνα δείχνει ότι συγκεκριμένα στελέχη προβιοτικών μπορούν να ληφθούν παράλληλα με τα αντιβιοτικά, και όχι ξεχωριστά.

Ποια είναι τα καλύτερα προβιοτικά για όσο διάστημα χρησιμοποιούνται αντιβιοτικά;

Δύο στελέχη προβιοτικών ειδικότερα, το Lactobacillus acidophilus Rosell-52 και το Lactobacillus rhamnosus Rosell-11, έχουν δοκιμαστεί σε πολυάριθμες κλινικές δοκιμές παράλληλα με τα αντιβιοτικά και βρέθηκαν να φτάνουν «ζωντανά» στο έντερο.

Μπορούν να ληφθούν ασφαλώς ταυτόχρονα με τα αντιβιοτικά. Η συνιστώμενη χρήση για συμπλήρωμα που περιέχει αυτόν τον προβιοτικό συνδυασμό είναι η ακόλουθη:

  • Παίρνετε ένα καψάκιο καθημερινά με πρωινό, μέχρι να ολοκληρωθεί η πορεία των αντιβιοτικών, και κατά προτίμηση για μία εβδομάδα μετά
  • Συνεχίστε να παίρνετε μέχρι να ολοκληρωθεί η συσκευασία και προσθέστε μια δεύτερη συσκευασία εάν η θεραπεία με αντιβιοτικά διαρκέσει περισσότερο από μία εβδομάδα

Σε κλινικές δοκιμές στις οποίες συμμετείχαν άτομα που υποβλήθηκαν σε αντιβιοτική θεραπεία για λοίμωξη από το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού (Helicobacter pylori), η λήψη των στελεχών Lactobacillus acidophilus Rosell- 52 και Lactobacillus rhamnosus Rosell- 11 παράλληλα με αντιβιοτικά ενίσχυσε την αποτελεσματικότητα της αντιβιοτικής θεραπείας.

Επιβιώνουν τα προβιοτικά για να φτάσουν το έντερο ζωντανά;

Η εκτενής έρευνα πίσω από αυτά τα δύο στελέχη τα διαφοροποιεί από πολλά πρόσθετα προβιοτικών που διατίθενται σήμερα στην αγορά. Τα καθιστά κατάλληλη επιλογή για οποιονδήποτε επιθυμεί να λάβει φυσικά βακτήρια κατά τη διάρκεια της θεραπείας με αντιβιοτικά.

proviotika-2

Επιπλέον, οι Lactobacillus acidophilus Rosell-52 και Lactobacillus rhamnosus Rosell-11, έχουν δοκιμαστεί και έχουν δειχθεί in vitro για να επιβιώνουν από την οξύτητα  του στομάχου και των χολικών αλάτων.

Θα λειτουργήσει κάποιο προβιοτικό;

Εάν παίρνετε ένα προβιοτικό διαφορετικό από τα δύο στελέχη του Lactobacillus που αναφέρονται παραπάνω, είναι καλύτερα να περιμένετε 1 έως 2 ώρες μετά τη λήψη των αντιβιοτικών σας πριν πάρετε το προβιοτικό συμπλήρωμα.

Ιδανικά, κάθε εναλλακτικό προβιοτικό στέλεχος που λαμβάνεται θα πρέπει επίσης να έχει έρευνα που να καταδεικνύει την αποτελεσματικότητά του κατά τη διάρκεια της αντιβιοτικής θεραπείας.

Εάν παίρνετε προβιοτικό από διαφορετικό προμηθευτή, είναι καλύτερο να ρωτήσετε έναν Επαγγελματία Υγείας σχετικά με τη χρονική διάρκεια που πρέπει να μεσολαβήσει μεταξύ της λήψης του προϊόντος του και της λήψης των αντιβιοτικών σας.

Κατά γενικό κανόνα, πολλές εταιρείες τείνουν να προτείνουν να περιμένουν 1 ή 2 ώρες μετά τη λήψη αντιβιοτικών πριν πάρουν τα προβιοτικά τους. Μετά από αυτό το χρονικό διάστημα, επαρκή επίπεδα των ευεργετικών βακτηρίων μπορούν να φτάσουν ζωντανά στο έντερο.

Γενικά, συνιστάται να παίρνετε προβιοτικά κάθε ημέρα κατά τη διάρκεια των αντιβιοτικών σας. Έτσι μπορείτε να αναπληρώσετε τα φιλικά βακτήρια σε καθημερινή βάση, πριν το πεπτικό σας σύστημα διαταραχθεί από μια μακροχρόνια μικροβιακή ανισορροπία.

Προβιοτικά εναντίον αντιβιοτικών; Κάνετε λάθος ερώτηση

Τίθεται συνήθως το ερώτημα αν κάποιος πρέπει να παίρνει προβιοτικό ή αντιβιοτικό. Η απάντηση, εν ολίγοις, είναι ότι δεν πρόκειται για ζήτημα είτε/ή!

Αντιθέτως, αν ένα προβιοτικό θα πρέπει να λαμβάνεται επιπλέον ή παράλληλα με ένα αντιβιοτικό. Η απάντηση στο ερώτημα αυτό είναι, στις περισσότερες περιπτώσεις, ναι!

Σημαντικές συμβουλές για την υποστήριξη της γενικής υγείας κατά τη χορήγηση αντιβιοτικών

  • Να καταναλώνετε τρόφιμα που έχουν υποστεί ζύμωση. Μπορούν να βοηθήσουν στην επανεξισορρόπηση του μικροβιώματος του εντέρου και στη βελτίωση της υγείας του εντέρου μετά από σειρά αντιβιοτικών
  • Αποφεύγετε τις τροφές που περιέχουν ζάχαρη, καθώς αυτές τροφοδοτούν τα επιβλαβή βακτήρια και τις ζύμες που συχνά υπεραυξάνονται λόγω της χρήσης αντιβιοτικών
  • Αποφύγετε την κατανάλωση οινοπνεύματος, ακόμη και αν δεν αντενδείκνυται η πορεία των αντιβιοτικών σας. Το οινόπνευμα μπορεί επίσης να διαταράξει το μικροβιακό σώμα του εντέρου και να επηρεάσει αρνητικά την ανοσολογική λειτουργία, η οποία μπορεί να εμποδίσει τις προσπάθειες του οργανισμού σας για την καταπολέμηση της λοίμωξης
  • Βεβαιωθείτε ότι έχετε ολοκληρώσει την πορεία των αντιβιοτικών σας. Οι δυσάρεστες ανεπιθύμητες ενέργειες µπορεί να δυσχεράνουν τη συνέχιση της λήψης αντιβιοτικών, αλλά τα προβιοτικά µπορούν να βοηθήσουν στη διαχείριση αυτών των ανεπιθύμητων ενεργειών και να σας επιτρέψουν να ολοκληρώσετε τη συνταγογραφούμενη θεραπεία. Αυτό, με τη σειρά του, μπορεί να βοηθήσει στη μείωση του κινδύνου αντιβιοτικής αντοχής
  • Να ακολουθείτε μια ισορροπημένη διατροφή. Μην αφήνετε τα αντιβιοτικά να κάνουν όλη τη δουλειά – συμπεριλάβετε μια επιλογή τροφίμων που ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστημα

Πως μπορώ να ενισχύσω την χλωρίδα του εντέρου με  προβιοτικά σκευάσματα;

Για να αποκατασταθεί η ισορροπία της χλωρίδας του εντέρου σε περίπτωση διαταραχής της, συνίσταται  η λήψη τροφών ή έτοιμων σκευασμάτων προβιοτικών.

Τα προϊόντα με προβιοτική καλλιέργεια μικροοργανισμών στην ουσία παρέχουν έτοιμα φυσιολογικά βακτήρια όπως αυτά που αποικούν στο έντερο του ανθρώπου.

Κυριότεροι τέτοιου τύπου βάκιλοι είναι ο Lactobacillus και το βακτήριο Bifidobacterium που ανευρίσκονται :

  • Στα προϊόντα ζύμωσης όπως το παραδοσιακό γιαούρτι με την πέτσα, το κεφίρ και ως ένα μικρό βαθμό το γάλα που δεν είναι μακράς διαρκείας αλλά ημέρας
  • Τα εμπλουτισμένα γαλακτοκομικά προϊόντα που αναγράφουν την παρουσία των μικροοργανισμών αυτών στην σύνθεση τους
  • Η μαγιά της μπύρας
  • Τα σκευάσματα-συμπληρώματα διατροφής μαγιάς της μπύρας
  • Συγκεκριμένα  συμπληρώματα διατροφής που χορηγούνται ταυτόχρονα με την λήψη αντιβιοτικών κατόπιν σύστασης του ιατρού
Βιβλιογραφία
  • Achievements in Public Health, 1900-1999: Control of Infectious Diseases. https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm4829a1.htm.
  • Yoon MY, Yoon SS. Disruption of the gut ecosystem by antibiotics. Yonsei Med J. 2018;59(1):4-12. doi:10.3349/ymj.2018.59.1.4
  • Bowe WP, Logan AC. Acne vulgaris, probiotics and the gut-brain-skin axis – Back to the future? Gut Pathog. 2011;3(1):1. doi:10.1186/1757-4749-3-1
  • Zhang YJ, Li S, Gan RY, Zhou T, Xu DP, Li H Bin. Impacts of gut bacteria on human health and diseases. Int J Mol Sci. 2015;16(4):7493-7519. doi:10.3390/ijms16047493
  • Kamada N, Seo SU, Chen GY, Núñez G. Role of the gut microbiota in immunity and inflammatory disease. Nat Rev Immunol. 2013;13(5):321-335. doi:10.1038/nri3430
  • Antibiotics – Side effects – NHS. https://www.nhs.uk/conditions/antibiotics/side-effects/. Accessed April 15, 2020.
  • Probiotics – NHS. https://www.nhs.uk/conditions/probiotics/#diarrhoea.
  • Mcfarland L V. Epidemiology, Risk Factors and Treatments for Antibiotic-Associated Diarrhea Antibiotic complications Antibiotic-associated diarrhea Clostridium difficile Epidemiology Diarrhea, risk factors. 1998;98102:292-307.
  • Videlock EJ, Cremonini F. Meta-analysis: Probiotics in antibiotic-associated diarrhoea. Aliment Pharmacol Ther. 2012;35(12):1355-1369. doi:10.1111/j.1365-2036.2012.05104.x
  • Goldenberg JZ, Ma SSY, Saxton JD, et al. Probiotics for the prevention of Clostridium difficile-associated diarrhea in adults and children. Cochrane Database Syst Rev. 2013;2013(5). doi:10.1002/14651858.CD006095.pub3
  • Johnson-Henry KC, Mitchell DJ, Avitzur Y, Galindo-Mata E, Jones NL, Sherman PM. Probiotics reduce bacterial colonization and gastric inflammation in H. pylori-infected mice. Dig Dis Sci. 2004;49(7-8):1095-1102. doi:10.1023/B:DDAS.0000037794.02040.c2
  • Engelbrektson A, Korzenik JR, Pittler A, et al. Probiotics to minimize the disruption of faecal microbiota in healthy subjects undergoing antibiotic therapy. J Med Microbiol. 2009;58(5):663-670. doi:10.1099/jmm.0.47615-0
  • Ventola CL. The antibiotic resistance crisis: causes and threats. P T J. 2015;40(4):277-283.
  • Up to 1 in 5 antibiotics may be prescribed inappropriately – NHS. https://www.nhs.uk/news/medication/1-5-antibiotics-may-be-prescribed-inappropriately/.
  • Falagas ME, Kotsantis IK, Vouloumanou EK, Rafailidis PI. Antibiotics versus placebo in the treatment of women with uncomplicated cystitis: A meta-analysis of randomized controlled trials. J Infect. 2009;58(2):91-102. doi:10.1016/j.jinf.2008.12.009

Σχετικά με τον δημιουργό

Κατερίνα Καρακικέ / Διαιτολόγος-Διατροφ...

Διαιτολόγος Διατροφόλογος MSc