Dr Plus - Diatrofi

Διαβήτης Διατροφή και Υγεία

Προδιαβήτης

prodiavitis

Από που προέρχεται η ονομασία «Σακχαρώδης Διαβήτης» και ποιος ο ορισμός;

Ο σακχαρώδης διαβήτης είναι μια χρόνια νόσος που χαρακτηρίζεται από υπεργλυκαιμία, δηλαδή αυξημένα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα.

 Η λέξη «διαβήτης», που προέρχεται από το ρήμα διαβαίνω και σημαίνει επίσης, πέρα από το γνωστό σε όλους μας γεωμετρικό όργανο, σιφόνι (δηλαδή, αυλό διοχέτευσης υγρών).

Χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τους αρχαίους Έλληνες για να περιγράψουν τις αυξημένες ποσότητες ούρων που απεκκρίνουν όσοι υποφέρουν από την νόσο. Ο επιθετικός προσδιορισμός «σακχαρώδης» χρησιμεύει για να διακρίνεται αυτή η αυξημένη ποσότητα ούρων (που συνήθως περιέχει γλυκόζη), από τις μεγάλες ποσότητες άγευστων («άποιων»), δηλαδή «άγλυκων» ούρων που παράγονται σε άτομα με ανεπάρκεια αγγειοπιεσίνης (αντιδιουρητικής ορμόνης αλλιώς).

Η διαταραχή αυτή είναι γνωστότερη με το όνομα άποιος διαβήτης, ενώ με τον όρο «διαβήτη» έχει επικρατήσει να νοείται ο σακχαρώδης διαβήτης, μια ασθένεια, που μόνο στις ΗΠΑ, προσβάλλει σχεδόν 15.000.000 ανθρώπους.

Που μπορεί να οφείλεται;

Ο διαβήτης μπορεί να οφείλεται, είτε σε ανεπάρκεια ινσουλίνης, είτε σε ελαττωμένη ικανότητα των β-κυττάρων του παγκρέατος (κύτταρα Langerhans) να αποκριθούν σε αυτήν.

Ποια είναι η ταξινόμηση των μορφών του διαβήτη;

Η ταξινόμηση των διάφορων τύπων διαβήτη γίνεται με βάση την ποσότητα εκκρινόμενης ινσουλίνης, καθώς και με το αν η αντιμετώπιση του διαβήτη περιλαμβάνει τη χορήγηση ινσουλίνης ή όχι.

  • Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1 ή Ινσουλινοεξαρτώμενος : παντελής απουσία ινσουλίνης αυτοάνοσης αιτιολογίας. Η θεραπεία αυτού του τύπου απαιτεί την χορήγηση ινσουλίνης με ενέσιμη μορφή.
  • Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 ή Ινσουλινοανεξάρτητος : η ορμόνη έχει σχεδόν φυσιολογική ή και ελαφρά αυξημένη συγκέντρωση στο αίμα και η θεραπεία δεν απαιτεί χορήγηση ινσουλίνης.
  • Γενετικές διαταραχές β-κυττάρων : νεογνικός διαβήτης (σπάνια μορφή που εμφανίζεται τους πρώτους 6μήνες ζωής), διαβήτης M.O.D.Y (οφείλεται σε μεταλλάξεις γονιδίων που ελέγχουν την έκκριση ινσουλίνης και σχετίζεται έντονα με την κληρονομικότητα), μιτοχονδριακός διαβήτης (κληρονομείται από τη μητέρα)
  • Σακχαρώδης Διαβήτης Κύησης : διαταραχή μεταβολισμού της γλυκόζης κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης λόγω αντίστασης στην ινσουλίνη και μειωμένης έκκρισης
  • Δευτεροπαθής Σακχαρώδης Διαβήτης : συνδυάζεται με φάρμακα, κυστική ίνωση, παγκρεατίτιδα, ενδοκρινοπάθειες.

Επιδημιολογικά Δεδομένα

Ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 και 2 είναι οι πιο συχνές μορφές.

Ο διαβήτης τύπου 1 εμφανίζεται συνήθως στην νεανική ηλικία (6 μηνών – 35 ετών), με αυξημένη συχνότητα σε ηλικίες 8-12 έτη και στην εφηβεία, ενώ το 25% στην ενήλικη ζωή.

Ο διαβήτης τύπου 2 είναι πιο συχνός σε ενήλικες, ενώ πλέον συναντάται και στην παιδική ηλικία λόγω της αύξησης της παχυσαρκίας και της έλλειψης σωματικής άσκησης.

Παθογένεια σακχαρώδη διαβήτη – Από το προδιαβήτη στο διαβήτη

Οι διαδικασίες και οι μηχανισμοί που συμβάλλουν στην εμφάνιση του διαβήτη ποικίλλουν και ξεκινούν από τη γέννηση του ατόμου.

Γενετικοί μηχανισμοί φαίνεται να πυροδοτούν την έναρξη αυτών των παθολογικών διεργασιών που σε βάθος χρόνου οδηγούν στην εμφάνιση του προδιαβήτη και στη συνέχεια του διαβήτη.

Πέρα από τα γονίδια, περιβαλλοντικοί παράγοντες οδηγούν στον πρόδιαβήτη, δηλαδή το στάδιο του διαβήτη, στο οποίο τα επίπεδα γλυκόζης είναι υψηλότερα του φυσιολογικού, όμως όχι τόσο υψηλά ώστε να μπει η διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη, δηλαδή δεν υπάρχουν συμπτώματα.

Καθώς μειώνεται η παραγόμενη ινσουλίνη σε βάθος μηνών ή/και χρόνων εμφανίζονται σταδιακά τα συμπτώματα του διαβήτη, ενώ το πρώτο διάστημα του κλινικού διαβήτη ονομάζεται «μήνας του μέλιτος». Η ονομασία αυτή προκύπτει από το ότι, το συγκεκριμένο διάστημα ο ασθενής ναι μεν εμφανίζει και συμπτώματα και αυξημένες τιμές γλυκόζης, αλλά υπάρχει και μια ελάχιστη παραγωγή ινσουλίνης.

Στη συνέχεια μεταβαίνει στο σακχαρώδη διαβήτη.

Κριτήρια Διάγνωσης Σακχαρώδη Διαβήτη

Η παρουσία ενός από τα ακόλουθα σε δύο διαφορετικές περιπτώσεις :

  • Επίπεδα γλυκόζης νηστείας >/126mg/dl ή
  • Επίπεδα γλυκόζης >/200mg/dl 2 ώρες μετά τη λήψη 50γρ γλυκόζης ή σε τυχαία μέτρηση ή
  • HbA1c >/6,5mg/dl
  • Αντισώματα παγκρεατικά (σε διαβήτη τύπου 1)

Συμπτωματολογία

  • Πολυουρία – Πολυδιψία – Απώλεια βάρους (μέση διάρκεια συμτωμάτων 15 μέρες πριν τη διάγνωση)
  • Διαβητική Κετοξέωση (κυρίως σε σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1)
  • Απουσία συμπτωμάτων και υπεργλυκαιμία χωρίς κέτωση ( σακχαρώσης διαβήτης τύπου 2)

Προδιαθεσικοί Παράγοντες (για τύπου 2)

  • Παχυσαρκία- Περιφέρεια μέσης >102εκ. στους άνδρες και >88εκ στις γυναίκες
  • Υψηλή Αρτηριακή Πίεση
  • Κάπνισμα
  • Μειωμένη Δραστηριότητα
  • Αυξημένη LDL- Μειωμένη HDL – Αυξημένα Τριγλυκερίδια
  • Οικογενειακό ιστορικό
  • Εθνικότητα (Αφρική, Ασία, Λατινική Αμερική)
  • Φύλο (γυναίκες)
  • Προγεννητικοί παράγοντες (διαβήτης κύησης)
  • Καταστάσεις που σχετίζονται με αντίσταση στην ινσουλίνη

Προστατευτικοί Παράγοντες

  • Επίτευξη ιδανικού βάρους σώματος
  • Καθημερινή άσκηση τουλάχιστον 30 λεπτά περπάτημα
  • Υγιεινή διατροφή
  • Τακτικός έλεγχος και ρύθμιση συνοσηροτήτων

Αντιμετώπιση Προδιαβήτη και Σακχαρώδη Διαβήτη

Ο προδιαβήτης που πρόκειται να εξελιχθεί σε διαβήτη τύπου 1, δυστυχώς δεν μπορεί να προληφθεί, αλλά ούτε και να διαγνωστεί εγκαίρως.

Μετά τη διάγνωση απαιτείται η έναρξη ινσουλίνης σε ενέσιμη μορφή. Επίσης απαραίτητη είναι και η ενασχόληση με τη γυμναστική και τη βελτίωση της φυσικής κατάστασης, ώστε να επιτευχθεί όχι μόνο το ιδανικό βάρος αλλά και η αυξημένη ευαισθησία στην ινσουλίνη.

Ο προδιαβήτης που πρόκειται να εξελιχθεί σε διαβήτη τύπου 2 μπορεί να προληφθεί και να καθυστερήσει η εμφάνισή του. Αυτό επιτυγχάνεται με τη διατροφή και συγκεκριμένα τη μεσογειακή διατροφή και την οργάνωση των γευμάτων. Επίσης σημαντική είναι η ενασχόληση με την άσκηση και ιδιαίτερα το περπάτημα (30λεπτά/ημέρα).

Με αυτούς τους τρόπους επιτυγχάνεται η επίτευξη του  ιδανικού βάρους και η μείωση του λιπώδους ιστού την κοιλιά, άρα αυξάνεται και η ευαισθησία στην ινσουλίνη.

Εκτός αυτών απαραίτητος κρίνεται και ο έλεγχος των υποκείμενων νοσημάτων, όπως αρτηριακή πίεση, δυσλιπιδαιμία.

Aν παρόλα αυτά διαγνωστεί διαβήτης τύπου 2 θα πρέπει να γίνει έναρξη φαρμακευτικής αγωγής από το στόμα.

Από το fmh.gr και την Γεωργία Τσίρου, Απόφοιτη της Ιατρικής  Σχολής Αθηνών.

Πηγές

Σχετικά με τον δημιουργό

Διατροφή | Υγεία & Ευεξία