Dr Plus - Diatrofi

Διαβήτης Διατροφή και Υγεία

Το κόστος του σακχαρώδη διαβήτη : Ματιές στο παρόν και το μέλλον

Γράφτηκε απο Βασίλειος Ι. Πεππές

Ο σακχαρώδης διαβήτης πλήττει ολοένα και περισσότερους συνανθρώπους μας. Η συχνότητα εμφάνισής του αναμένεται να αυξηθεί τα επόμενα χρόνια ενώ η ανάγκη υιοθέτησης στρατηγικών πρόληψης και έγκαιρης διάγνωσης προβάλλει περισσότερο επιτακτική από ποτέ.

Πρόκειται για μεταβολικό νόσημα που χαρακτηρίζεται από παθολογική αύξηση των επιπέδων γλυκόζης πλάσματος (υπεργλυκαιμία) με συνοδές διαταραχές του μεταβολισμού των λιπιδίων και των πρωτεϊνών. (1,2)

Ταξινομείται στις ακόλουθες μορφές
• Σακχαρώδης διαβήτης τύπου Ι (Ινσουλινοεξαρτώμενος).

• Σακχαρώδης διαβήτης τύπου ΙΙ (Μη ινσουλινοεξαρτώμενος).

• Σακχαρώδης διαβήτης της κύησης (Διαπιστώνεται για πρώτη φορά μεταξύ 24ης-28ης εβδομάδας της εγκυμοσύνης).

• Άλλες μορφές σακχαρώδους διαβήτη (Οφείλονται σε γενετικές διαταραχές, ενδοκρινοπάθειες, παθήσεις του παγκρέατος ή σε ανεπιθύμητες ενέργειες φαρμάκων). (1,2)

Επιδημιολογικά στοιχεία

Εκτιμάται πως ο διαβήτης προσβάλλει κατά μέσο όρο το 4-10% του γενικού πληθυσμού με συχνότερη την εμφάνιση του τύπου ΙΙ στο 85%-90% των περιπτώσεων. (2)
Στη χώρα μας υπάρχουν περιορισμένα επιδημιολογικά δεδομένα από σχετικά μικρής έκτασης κλινικές μελέτες οπού η συχνότητα εμφάνισης της νόσου ανέρχεται σε ποσοστό 6-8 % επί του γενικού πληθυσμού, ακολουθώντας κατά προσέγγιση τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. (3)

Μία από τις πλέον σημαντικές μελέτες που διεξήχθησαν για να προσδιοριστεί ο επιπολασμός του σακχαρώδη διαβήτη στην Ελλάδα ήταν η ATTICA Study το 2002 και συμπεριέλαβε 1.514 άνδρες και 1.528 γυναίκες από την περιοχή της Αττικής. Η συχνότητα εμφάνισης διαβήτη στη μελέτη αυτή προσδιορίστηκε σε ποσοστά 7,6% των ανδρών και 5,9% των γυναικών, αντίστοιχα. (4)

Ο επιπολασμός της νόσου αυξήθηκε σημαντικά τα τελευταία χρόνια διεθνώς. Η τάση αυτή στην περίπτωση του διαβήτη τύπου ΙΙ είναι πολύ μεγαλύτερη λόγω της παράλληλης αύξησης του επιπολασμού της παχυσαρκίας και της σταδιακής μείωσης του επιπέδου σωματικής δραστηριότητας (καθιστική ζωή). (5)

Τα υπάρχοντα δεδομένα δείχνουν πως αυτή η παρατηρούμενη αύξηση θα συνεχιστεί με αμείωτο ρυθμό και τις επόμενες δεκαετίες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που εξέδωσε πρόσφατα η Διεθνής Ομοσπονδία για το Διαβήτη (IDF: International Diabetes Federation), ο συνολικός πληθυσμός των ατόμων με σακχαρώδη διαβήτη υπολογίζεται ότι θα υπερβαίνει τα 642 εκατομμύρια ασθενείς ως το έτος 2040. (5,6 & Εικ. 1)
Καθόλου τυχαία ο σακχαρώδης διαβήτης αποτελεί μια σύγχρονη πανδημία του 21ου αιώνα με έντονες επιπτώσεις σε ευρύτερο υγειονομικό και οικονομικό επίπεδο.

Οικονομικά στοιχεία

Σε παγκόσμια κλίμακα, οι δαπάνες υγείας που αφορούν τόσο στο διαβήτη όσο και στις επιπλοκές του εκτιμώνται περί τα 673 δισεκατομμύρια δολάρια εν έτει 2015, με προοπτική να εκτιναχθούν σε 802 δισεκατομμύρια δολάρια το 2040. (5,6)
Γίνεται εύκολα αντιληπτή η επιβάρυνση του προϋπολογισμού των συστημάτων υγείας, πολλώ δε μάλλον στη χώρα μας σε συνθήκες οικονομικής ύφεσης.

Το οικονομικό κόστος που σχετίζεται με το σακχαρώδη διαβήτη διακρίνεται κατ’ αρχήν σε δαπάνες που αφορούν το καθαρά ιατρικό σκέλος και αφορούν στη διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία της νόσου και των επιπλοκών της όπως το έμφραγμα του μυοκαρδίου και τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια.
Το δεύτερο σκέλος αφορά στο έμμεσο οικονομικό κόστος που προκύπτει λόγω της απώλειας ωρών εργασίας, της μείωσης της παραγωγικότητας, της πρόωρης συνταξιοδότησης ή ακόμη και του πρόωρου θανάτου που είναι δυνατόν να προκύψει εξαιτίας της νόσου.
Το άμεσο ιατρικό κόστος επιμερίζεται περαιτέρω σε εκείνο που αφορά τη θεραπεία του διαβήτη (ιατρικές επισκέψεις, αντιδιαβητικά φάρμακα, αναλώσιμα υλικά που σχετίζονται με την αυτομέτρηση του σακχάρου και τη χορήγηση ινσουλίνης, νοσήλεια για τη θεραπεία υπεργλυκαιμικών και υπογλυκαιμικών επεισοδίων) και στο κόστος θεραπείας των επιπλοκών της νόσου (μακροαγγειοπαθητικές και μικροαγγειοπαθητικές επιπλοκές). Το κόστος των επιπλοκών είναι υπερδιπλάσιο εκείνου που αφορά τη θεραπεία αυτής καθ’ εαυτής της υπεργλυκαιμίας.

Περισσότερο από το 80% του κόστους για ιατρική περίθαλψη που αφορά το διαβήτη δαπανάται στις πλουσιότερες χώρες του κόσμου. Στις Ηνωμένες Πολιτείες όπου υπολογίζεται ότι κατοικεί το 8% περίπου του διαβητικού πληθυσμού του πλανήτη, οι δαπάνες για τη νόσο υπερβαίνουν το 50% της συνολικής παγκόσμιας δαπάνης. Στην Ευρώπη αντιστοιχεί ένα επιπλέον 25%, ενώ στις υπόλοιπες βιομηχανικές χώρες, όπως η Αυστραλία, η Ιαπωνία και ο Καναδάς, αντιστοιχεί το μεγαλύτερο μέρος του υπολοίπου. (5,6)

Η Ελληνική πραγματικότητα

Στη χώρα μας υπάρχουν περιορισμένα στοιχεία αναφορικά με την οικονομική επιβάρυνση που επιφέρει ο σακχαρώδης διαβήτης στο σύστημα περίθαλψης.
Οι πλέον γνωστές μέχρι στιγμής μελέτες κόστους του διαβήτη που εστιάζουν στην ελληνική πραγματικότητα είναι του Λιάτη και συν. (7) και του Αθανασάκη και συν. (8)

Αναλυτικότερα, στην πρώτη μελέτη εξετάστηκε το ετήσιο κόστος της συνταγογράφησης φαρμάκων που χορηγούνται σε 1.743 άτομα με διαβήτη τύπου ΙΙ προκειμένου να μειωθεί ο καρδιαγγειακός τους κίνδυνος (αντιδιαβητικά, αντιυπερτασικά, υπολιπιδαιμικά και αντιαιμοπεταλιακά φάρμακα) και συνεκτιμήθηκε η ρύθμιση της γλυκαιμίας, της αρτηριακής υπέρτασης και της δυσλιπιδαιμίας. (7)
Η μελέτη ήταν αναδρομική και αφορούσε στα έτη 1998 και 2006.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το έτος 2006 όλοι οι καρδιαγγειακοί παράγοντες κινδύνου βρίσκονταν σε καλύτερα επίπεδα ρύθμισης σε σχέση με το 1998. Καθώς όμως σημειώθηκε εντατικοποίηση της θεραπείας αυξήθηκε σημαντικά ο αριθμός των φαρμάκων που οι ασθενείς ελάμβαναν το 2006 σε σχέση με το 1998. Έτσι, υπολογίστηκε ότι το 2006 το κόστος θεραπείας αυξήθηκε κατά 3,2 φορές σε σχέση με το 1998 (από 341,3 ± 276,0 ευρώ / ασθενή / έτος σε 1095,8 ± 634 ευρώ / ασθενή / έτος). (7)

Στη δεύτερη μελέτη εκτός από το κόστος της αντιδιαβητικής φαρμακευτικής αγωγής, εξετάστηκε το κόστος των εργαστηριακών εξετάσεων στις οποίες υποβάλλονται οι ασθενείς καθώς και οι δαπάνες σε επισκέψεις ιατρών, αναλόγως της ρύθμισης της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης τους, κατά το έτος 2007. (8)
Το δείγμα των ασθενών προερχόταν από ολόκληρη την ελληνική επικράτεια και η παρακολούθησή τους γινόταν σε επίπεδο πρωτοβάθμιας περίθαλψης. (8)
Το συνολικό κόστος υπολογίστηκε σε 980 Ευρώ / άτομο ετησίως για τους καλά ρυθμισμένους ασθενείς και σε 1.565 Ευρώ / άτομο ετησίως για τους ασθενείς με πτωχή ρύθμιση. Ειδικότερα, το κόστος για τα αντιδιαβητικά φάρμακα ανά ασθενή / έτος υπολογίστηκε σε 340 Ευρώ και 440 Ευρώ για τους ρυθμισμένους και μη ρυθμισμένους ασθενείς αντίστοιχα. (8)

Σκέψεις και προβληματισμοί

Η παρατηρούμενη διαχρονική αύξηση των δαπανών που σχετίζονται με το σακχαρώδη διαβήτη οφείλεται σε τρεις βασικούς παράγοντες:
• Τον αυξανόμενο επιπολασμό της νόσου που σχετίζεται με την παχυσαρκία, τον σύγχρονο τρόπο διαβίωσης και τις διαιτητικές συνήθειες
• Την εντατικοποίηση της αντιδιαβητικής αγωγής, στα πλαίσια μιας πολυπαραγοντικής προσέγγισης, με ταυτόχρονη αντιμετώπιση και άλλων συννοσηροτήτων όπως της υπέρτασης και της δυσλιπιδαιμίας.
• Στην κυκλοφορία νεότερων και ακριβότερων φαρμάκων που ανήκουν σε νέες θεραπευτικές κατηγορίες όπως είναι ενδεικτικά τα ανάλογα GLP-1 και οι αναστολείς SGLT-2.

Ο περιορισμός των δαπανών υγείας μπορεί να επιτευχθεί μέσω αποτελεσματικών προγραμμάτων πρόληψης του διαβήτη και ειδικότερα του τύπου ΙΙ που είναι η συχνότερη μορφή της νόσου.
Από άποψη κόστους-αποτελεσματικότητας είναι πολύ προτιμότερη η θεσμοθέτηση και εφαρμογή προγραμμάτων προαγωγής της υγείας με έμφαση στην ενημέρωση του πληθυσμού και την εφαρμογή υγιεινοδιατητικών μέτρων.
Ο μεγάλος δάσκαλος της ιατρικής, ο Ιπποκράτης υποστήριξε πως «κάλλιον του θεραπεύειν το προλαµβάνειν» πολλούς αιώνες πριν.
Φαίνεται πως το προλαμβάνειν δεν ωφελεί μόνο την ατομική και δημόσια υγεία αλλά και την οικονομία των υγειονομικών συστημάτων.

Βιβλιογραφία :

1. Ελληνική Διαβητολογική Εταιρεία (2013), Κατευθυντήριες οδηγίες για τη διαχείριση του διαβητικού ασθενούς
2. Τεντολούρης Ν, (2004), «Γενικά περί διαβήτη», Εις: Ερωτήσεις και απαντήσεις στο Σακχαρώδη Διαβήτη (Ο διαβήτης από το Α ως το Ω), Κατσιλάμπρος Ν. και συν.,Ιατρικές Εκδόσεις Λίτσας, Αθήνα, σελ. 7-28.
3. Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Πρόληψη και Αντιμετώπιση του Σακχαρώδους Διαβήτη και των επιπλοκών του Ελληνική Διαβητολογική Εταιρεία / Εθνικό Κέντρο Διαβήτη / ΥΥΚΑ 2012 ( http://www.hndc.gr/public)
4. The epidemiology of Type 2 diabetes mellitus in Greek adults: the ATTICA study. Panagiotakos D, Pitsavos C, Chrysohoou C, et al. Diabet Med 2005; 22: 1581-1588.
5. http://www.idf.org (International Diabetes Federation Atlas : 2015, 7th Edition)
6. IDF Diabetes Atlas estimates of 2014 global health expenditures on diabetes Joao da Rocha Fernandes a , Katherine Ogurtsova a , Ute Linnenkamp a , Leonor Guariguata a , Till Seuring a , Ping Zhang b , David Cavan a , Lydia E. Makaroff diabetes research and clinical practice 117 (2016) 48 – 5 4
7. Trends in the Management of Type 2 Diabetes and its Prescription Drug Costs in Greece (1998 & 2006). Liatis S, Thomakos P, Papaoikonomou S, et al. Exp Clin Endocrinol Diabetes 2009; 117: 505-510.
8. Estimating the direct cost of Type 2 diabetes in Greece: the effects of blood glucose regulation on patient cost. Athanasakis K, Ollandezos M, Angeli A, et al. Diabet Med 2010; 27: 679-684.

Σχετικά με τον δημιουργό

Βασίλειος Ι. Πεππές

Σύντομο βιογραφικό
Ο Βασίλειος Ι. Πεππές γεννήθηκε στην Αθήνα το
1974.
Σπούδασε στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου
Πατρών μεταξύ 1993 και 1999
και κατόπιν πραγματοποίησε την κλινική εκπαίδευση στην
Εσωτερική Παθολογία στην Θεραπευτική Κλινική του
Πανεπιστημίου Αθηνών (Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», 2003 –
2008).
Κατέχει τίτλους μεταπτυχιακών σπουδών του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου με
ειδίκευση στη Διοίκηση Μονάδων Υγείας (2006), εξ’ αποστάσεως εκπαίδευσης από το Εθνικό
και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών με γνωστικά αντικείμενα την Επείγουσα Ιατρική
(2015) και τον Σακχαρώδη Διαβήτη (2016) και από το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών με
αντικείμενο Mini Medical MBA (2016)
Είναι εν ενεργεία μεταπτυχιακός φοιτητής της Ιατρικής Σχολής Αθηνών οπού
μετεκπαιδεύεται στο Σακχαρώδη διαβήτη και την Παχυσαρκία.
Η ερευνητική του δραστηριότητα επικεντρώθηκε σε κλινικές μελέτες καρδιαγγειακών
και μεταβολικών παθήσεων ενώ έχει δημοσιευμένες επιστημονικές εργασίες και ανακοινώσεις
σε ελληνικά και διεθνή ιατρικά περιοδικά.
Υπηρέτησε ως ιατρός του ΠΕΔΥ στη ΝΜΥ Χαλκίδας (2011-2013)
Από το 2008 διατηρεί ιδιωτικό παθολογικό ιατρείο στην Χαλκίδα και είναι εν ενεργεία
μέλος του Δ.Σ. του Ιατρικού Συλλόγου Ευβοίας από το 2014.
Στοιχεία επικοινωνίας
Διεύθυνση ιατρείου : Αντωνίου 12, Χαλκίδα
Τηλ : 22210 73403 & 6976 224341
e-mail: vpeppes@otenet.gr
Facebook : https://www.facebook.com/chalkidamed
LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/vasileios-peppes