Dr Plus - Diatrofi

Αξίζει η παράκαμψη Ταξίδι

Ιστορίες Ταξιδευτών στην Τραπεζαρία από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα

Γράφτηκε απο Administrator

Το επιστημονικό portal υγείας www.diatrofi.gr έχει τη χαρά να δημοσιεύσει το δεύτερο άρθρο ανεκτίμητης ιστορικής και φιλοσοφική σημασίας για την άγνωστη ιστορία της “τραπεζαρίας” και τη σημασία της «κοινωνικότητας» του πιο δημοφιλούς χώρου σε κάθε σπίτι. Μέσα από ένα ευφάνταστο διάλογο ταξιδεύουμε από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, ανακαλύπτοντας μυστικά και ιστορικά γεγονότα που θα αλλάξουν την αντίληψή μας για το χώρο που όλοι γνωρίζουμε ως “τραπεζαρία”

Ευάγγελος Ζουμπανέας

Επιμέλεια Άρθρου: Κωνσταντίνος Λιακέας

Κ: Μετά το ταξίδι μας στη «Χώρα της Κουζίνας»… λέω να συνεχίσουμε την περιήγησή μας σε όμορη χώρα!

Μ: «Όμορη»! Τι σκέφτηκες πάλι;

Κ: Περάστε, παρακαλώ, στην Τραπεζαρία! Γειτονική της Κουζίνας, παρόμοιοι κώδικες, παρόμοια γλώσσα, ίδια έμφαση στο φαγητό…

Μ: Ναι! Το αντιλαμβάνομαι! Και ενώ δεν είναι πάντα ξεχωριστό δωμάτιο στο σπίτι, όλοι μας την αγαπάμε ιδιαίτερα.

Κ: Σωστά! Δύσκολα, πια, κάνουμε τραπέζια! Και σίγουρα μέσα στην καθημερινότητα δεν τρώμε με επισημότητα στο «καλό» μας τραπέζι, αλλά στο χώρο φαγητού της κουζίνας. Παρόλα αυτά, τα περισσότερα σπίτια διαθέτουν μια επίσημη τραπεζαρία, ακόμα και αν υπάρχει μικρός χώρος γι αυτήν!

Κ: Οι τραπεζαρίες των σπιτιών είναι όπως τα μουσεία για τις χώρες: περιέχουν κάτι σαν το DNA, τις γενετικές πληροφορίες κάθε σπιτιού.

Μ: Βέβαια! Όσα διαδραματίζονται εκεί μας δίνουν πληροφορίες για βασικά πολιτισμικά χαρακτηριστικά: διατροφικές συνήθειες, σχέσεις των δύο φύλων, ιεραρχία στην οικογένεια, δεσμοί κοινωνικής συνοχής… Πού θα καθίσει ο καθένας, με τι σειρά θα σερβιριστεί, ποιος κρατάει μαχαίρι και κόβει το ψωμί ή το ψητό, ποιος στέκεται όρθιος μέχρι να σερβιριστούν οι άλλοι, ποιος θα φάει τους εκλεκτότερους μεζέδες, ποιος τρέχει στην κουζίνα για ό,τι λείψει, ποιος θα καθίσει δίπλα στα παιδιά και θα τα ταΐζει, ποιος θα σερβίρει το κρασί, ποιος θα κάνει την πρώτη πρόποση, ποιο είναι το τιμώμενο πρόσωπο… Ίσως, ακόμα, και ποιος θα ανοίξει την κουβέντα για ορισμένα θέματα συζήτησης…

Κ: Α, κάνεις αναφορά και στα τραπεζώματα «πολιτικής»! Στρατηγικά οργανωμένα γεύματα για να «καλοπιάσουμε» συγγενείς και γνωστούς σε θέση εξουσίας, για να πετύχουμε ένα διορισμό, ένα συνοικέσιο, την προώθηση μιας δουλειάς…  Σωστά! Και όλα αυτά γύρω από εξαιρετικά, νοστιμότατα εδέσματα. Και πάντα πολλά, γιατί η Ελληνίδα νοικοκυρά δεν καταδέχεται να βάλει «λίγο» στο ο,τιδήποτε! Φαγητό «για ένα λόχο», γιατί «έχουμε και ξένους σήμερα»!

Μ: Ο καλύτερος τρόπος να γιορτάσεις ο,τιδήποτε σημαντικό, εθνικές εορτές, Χριστούγεννα, Πρωτοχρονιά, Ανάσταση, γενέθλια, τον ερχομό των θείων από την Αμερική… ή απλώς το ότι είναι Κυριακή!

Κ: Και ποιος δεν έχει αναμνήσεις από τέτοια αγαπημένα, χαρούμενα τραπέζια! Αλλά και από τα άλλα, εκείνα τα δύσκολα, που δεν πολυθέλεις να είσαι εκεί, αλλά δεν μπορείς και να τα αποφύγεις!

Μ: Ναι υπάρχουν κι αυτά. Εκεί που πας με τα καλά σου ρούχα, αλλά σε σφίγγουν και λίγο… Και φοράς και το καλό σου «συμβατικό» χαμόγελο, καθώς κοιτάς γύρω, γύρω και μετράς από αμηχανία σερβίτσια και αραδιασμένα μαχαιροπίρουνα πάνω στο λευκό τραπεζομάντιλο… και υπολογίζεις πόσο γρήγορα θα σερβιριστεί και το γλυκό – επίσημη λήξη – για να μπορείς να αποχωρήσεις…

Κ: Για να μην πούμε για τις συζητήσεις γύρω από το τραπέζι που ενίοτε φτάνουν στα όρια σοβαρής ενόχλησης… Τυχαίες παρεξηγήσεις, πικρόχολα σχόλια, διαμάχες για τα κληρονομικά, αντίθετες πολιτικές απόψεις για το ποιος κατέστρεψε τη χώρα, φωνές για το ποια είναι η καλύτερη ποδοσφαιρική ομάδα…

Μ: Πάντα, όμως, η τραπεζαρία ήταν επίκεντρο συζητήσεων. Παρά το γενικό κανόνα «όταν τρώμε, δε μιλάμε», όλοι μας έχουμε κατά νου την εικόνα ενός τραπεζώματος-συμποσίου!

Κ: Πράγματι! Οι συμποσιακές συναθροίσεις, πέραν της διασκέδασης και των γευστικών απολαύσεων που προσέφεραν, αποτελούσαν κέντρο πνευματικών αναζητήσεων, ανταλλαγής ιδεών και διαλογικής συζήτησης.

Μ: Νομίζω, σε όλους μας έρχεται αμέσως στο νου το «Συμπόσιο» του Πλάτωνα.

Κ: Συμφωνώ. Το διάσημο συμπόσιο του 416 π.Χ.  με θέμα τον έρωτα, σε όλες τις εκφάνσεις του, ως «αίσθηση» και ως «ιδέα», με υπέροχους διαλόγους και φιλοσοφικά διανοήματα.

Μ: «Συνάθροιση ανθρώπων που πίνουν» σημαίνει το συμπόσιο. Αλλά να θυμίσουμε ότι ήταν και μία διασκέδαση μόνο για άντρες.

Κ: Σωστά, γυναίκες παρεβρίσκονταν μόνο σε ρόλο αυλητρίδας, χορεύτριας, εταίρας…

Μ: Οι μεζέδες που σερβίρονταν ήταν τα «τραγήματα». Συχνά περιελάμβαναν κάστανα, κουκιά, ψημένους κόκκους σίτου ή γλυκίσματα από μέλι. Επιλέγονταν, όχι μόνο για τη γεύση τους, αλλά και για την καλή απορρόφηση του οινοπνεύματος, ώστε να επιμηκύνεται ο χρόνος της συνάθροισης.

Κ: Και η άφθονη ροή κρασιού ήταν η σπονδή προς τιμή του Διονύσου. Ξαπλωμένοι στα ανάκλιντρά τους, συζητούσαν ή και έπαιζαν επιτραπέζια παιχνίδια, όπως ο κότταβος.

Μ: Λες για το παιγνίδι με το πέταγμα του κύλικα, του κυπέλλου με το κρασί!

Κ: Ναι! Ο στόχος ήταν να ρίξουν την πλάστιγγα, την πιατέλα που είχαν στερεωμένη πάνω σε ψηλό μεταλλικό ραβδί στο κέντρο του χώρου. Αν το κρασί έπεφτε μέσα στο σκεύος, το θεωρούσαν καλό οιωνό για την υποψήφια σύντροφο τους: η κοπέλα, στην οποία απευθυνόταν η ευχή κατά τη διάρκεια της βολής, θα αποδεχόταν την πρόταση και έτσι θα ξεκινούσε η ερωτική τους σχέση…

Μ: Μου αρέσει και η λεπτομέρεια στην εμφάνιση των καλεσμένων! Όλοι στολίζονταν με στεφάνια από φύλλα ή άνθη και συχνά φορούσαν τις υποθυμίδες, κρεμαστά και χαϊμαλιά στο στήθος. Μόλις δε έφταναν στο σπίτι, όπου θα γινόταν το συμπόσιο, έπρεπε να βγάζουν τα υποδήματά τους και να αφήνουν να τους πλύνουν τα πόδια οι δούλοι. Στη συνέχεια τους έφερναν και ένα λεκανάκι με νερό, το χέρνιψ, για να πλύνουν και τα χέρια.

Κ: Αυτή η λεπτομέρεια με το πλύσιμο ποδιών μου φέρνει στο νου και τη σκηνή με τη Μυστικό Δείπνο!

Μ: Ω, ναι! Και ως εικόνα το διάσημο έργο του Ντα Βίντσι, την τοιχογραφία στην τραπεζαρία της μονής Σάντα Μαρία ντέλλε Γκράτσιε, στο Μιλάνο!

Κ: Πόσοι συμβολισμοί σε μία σκηνή! Ο Ιησούς πλένει τα πόδια των μαθητών του πριν καθίσουν για το λιτό τους δείπνο: «ο πρώτος θα πρέπει να είναι και ο έσχατος»! Πόσο δυνατό μήνυμα για όποιον θέλει θέση εξουσίας: «θα είσαι ο αρχηγός, αν είσαι ο υπηρέτης του γενικού συμφέροντος».

Μ: Και πόσο ενδιαφέρον το ότι το σημαντικό μήνυμα  – αυτό της προδοσίας και της θανάτωσης που θα οδηγούσε στη μεγαλειώδη νίκη της ζωής επί του θανάτου – δόθηκε με το μοίρασμα τροφής! Γνήσια, δηλαδή, και ουσιαστική συνύπαρξη ανθρώπων για να μετέχουν στα σημαντικά της ζωής. Δεν είναι τυχαίο που ο σημαντικός άνθρωπος που επιλέγουμε, ως ενήλικες, να ζήσουμε μαζί του, ονομάζεται σύν-τροφος: αυτός με τον οποίο τρεφόμαστε!

Κ: Πολύ ωραία όλα αυτά, αλλά λέω να ξεκινήσουμε να τρώμε και κάτι εδώ που καθόμαστε! Αυτό το ψητό μπροστά μας μου έχει σπάσει τη μύτη!

Μ: Εδώ θα σου θυμίσω το ρητό: «όποιος έχει μαχαίρι, τρώει πεπόνι»!

Κ: Α, ναι! Σωστά! Δε φέραμε μαχαιροπίρουνα! Και θα μπορούσαμε να φάμε, όπως έκαναν στην αρχαιότητα, αλλά και στο μεσαίωνα: με τα χέρια! Αλλά κι ένα μαχαίρι, πάλι, χρήσιμο είναι!

Μ: Αν, λοιπόν, ήμασταν στο 15ο αιώνα τώρα, με ένα μαχαίρι θα τρώγαμε, και μάλιστα, αυτό που θα κουβαλούσαμε μαζί μας! Ο οικοδεσπότης θεωρούσαν ότι έπρεπε να παρέχει μόνο τα πιάτα με το φαγητό για το γεύμα!

Κ: Διπλή χρήση του μαχαιριού για την εποχή, και, βέβαια, για τους πλούσιους άνδρες μόνο: ένα καλό μαχαίρι και για ασφάλεια, αλλά και για το κόψιμο της τροφής για τον εαυτό του και τα γυναικόπαιδα που ίσως συνόδευε.

Μ: Μέχρι να διαδοθεί η χρήση των πιρουνιών σε ολόκληρη την Ευρώπη μέχρι τα τέλη του 17ου αιώνα, οι περισσότεροι χρησιμοποιούσαν συνήθως, είτε ένα μικρό μαχαίρι, είτε ένα συνδυασμό δύο μαχαιριών, το ένα για να σταθεροποιεί και το άλλο για να κόβει την τροφή. Από το 19ο αιώνα και μετά, όλοι πια χρησιμοποιούν το πιρούνι.

Κ: Από τις αγαπημένες μου, πάντως, εικόνες για την τραπεζαρία είναι και ο μπουφές! Από παιδί θυμάμαι τους μπουφέδες στα σπίτια, βαρυφορτωμένους με ασημικά και πορσελάνες, σερβίτσια, δίσκους, ποτήρια, προίκες ολόκληρες σε περίοπτη θέση για να θαυμάζει ο επισκέπτης!

Μ: Και ξέρεις, η αρχική του χρήση ήταν πριν πολλά χρόνια στη Σουηδία, όπου ήθελαν να ακουμπήσουν κάπου αλκοολούχα σφηνάκια για σερβίρισμα! Με τον καιρό, άρχισαν να το χρησιμοποιούν και για το σερβίρισμα του φαγητού, και έγινε έτσι το έπιπλο, από όπου κάθε προσκεκλημένος μπορούσε να σερβιριστεί.

Κ: Και επειδή άρεσε πολύ και στους Γάλλους, σύντομα το υιοθέτησαν και για την αρχική του χρηστικότητα, αλλά και για να επιδεικνύει τα χρυσά και ασημένια σερβίτσια τους. Φαίνεται από τη Γαλλία, βρήκε σιγά, σιγά το δρόμο του και προς την Ελλάδα.

Μ: Λοιπόν, ήρθε η ώρα να τσουγκρίσουμε τα ποτήρια μας, να ευχηθούμε «στην υγειά μας» και να ξεκινήσουμε το γεύμα!

Κ: Στην υγειά μας, λοιπόν!

Διαβάστε στη συνέχεια το πρώτο μέρος του αφιερώματος

Ιστορίες Ταξιδευτών στην Κουζίνα και η απίθανη ιστορία της “Εστίας”

Σχετικά με τον δημιουργό

Administrator