Dr Plus - Diatrofi

Lifestyle Ψυχολογία

Πανικός: Φόβος ή μπλοκαρισμένος ενθουσιασμός;

panikos

Ο όρος πανικός προέρχεται από το όνομα του Μυθικού Έλληνα θεού Πάνα. Ήταν ένα πλάσμα που ήταν μισό άνθρωπος και μισό κατσίκα. Είχε την απίστευτη ικανότητα να προκαλεί ξαφνικό και ανεξήγητο φόβο στην ανθρώπινη ψυχή.

Ασθένεια του άγχους

Δεν είναι σπάνια η σύγχυση που τοποθετεί την κρίση πανικού στις ασθένειες του φόβου, ενώ στην πραγματικότητα η κρίση πανικού είναι μια ασθένεια του άγχους.

Ο πανικός είναι κρίση έντονου άγχους και συνήθως δεν έχει σχέση με τον φόβο. Έχει να κάνει με τον τρόμο που βιώνει ο άνθρωπος συνειδητοποιώντας συναισθήματα και βασανιστικές σκέψεις, στην δύνη των οποίων νιώθει εγκλωβισμένος.

Συχνά, αγχώδης λέγεται ο άνθρωπος που βρίσκεται σε διέγερση, όπως ακριβώς και η διέγερση ονομάζεται άγχος. Είναι όμως έτσι;

Τι είναι η έξαψη

Η διέγερση ή έξαψη ορίζεται σαν την απόδειξη της ζωής και της πραγματικότητας μιας και  δεν νοείται η ύπαρξη μιας αδιάφορης ουδέτερης πραγματικότητας.

Η έξαψη συνοδεύει την επαφή του ανθρώπου με το περιβάλλον και την διεκδίκηση της πλήρωσης των αναγκών του μέσα σε αυτό. Μόνο αν η έξαψη  μπλοκαριστεί για διάφορους λόγους, μετατρέπεται σε άγχος. Όπως για παράδειγμα, στην περίπτωση που ένα άτομο δεν έχει χρόνο να έρθει σε επαφή με ένα ερέθισμα και να το αφομοιώσει παραγωγικά, το ερέθισμα καταλήγει να μονιμοποιείται με τη μορφή ξένου σώματος και όλος ο ενθουσιασμός μπλοκάρεται.

Για να υπάρξει κάποιο άλλο συναίσθημα, είναι απαραίτητο στη συνάντηση με το περιβάλλον και την πλήρωση των αναγκών του μέσα σε αυτό, ο άνθρωπος να αποδεχτεί τον ενθουσιασμό,  την έξαψη που βιώνει σαν αποτέλεσμα αυτής της συνάντησης.

Το άγχος, συνδέεται με την απουσία υποστήριξης κατά τη διάρκεια της εμπειρίας αυτής της επαφής. Ανάλογα, αν προκύψει μια διακοπή στην επαφή, σαν αποτέλεσμα αδυναμίας να ανταποκριθεί κανείς στις απαιτήσεις ή φόβου να προχωρήσει στο επόμενο στάδιο, τότε προκύπτει και πάλι άγχος.

Θεραπεία

Η θεραπεία του άγχους είναι έμμεση. Βρίσκουμε ποιός ενθουσιασμός, ποιά έξαψη έχει μπλοκαριστεί.

Με άλλα λόγια, αυτό που δεν επιτρέπουμε να ζήσουμε, να νιώσουμε, το μπλοκάρουμε και καταλήγουμε να βιώνουμε άγχος. Αφού το άγχος εγείρεται αυθόρμητα είναι σημαντικό να κάνουμε τη σύνδεση με τις μπλοκαρισμένες αυθόρμητες ανάγκες του οργανισμού.

Το να μπλοκάρει κανείς τις ανάγκες του με επιτυχία, δημιουργεί την αίσθηση του ελέγχου στον άνθρωπο που βιώνει μια τέτοια κατάσταση. Στην πραγματικότητα, όμως, είναι ένα φοβικό μοντέλο αυτοελέγχου. Τροφοδοτεί το φόβο περαιτέρω και ο άνθρωπος φτάνει να κινείται πάνω σε φαύλους κύκλους.

Ένας άνθρωπος με φοβικό αυτοέλεγχο, δεν ελέγχει τίποτε άλλο στη ζωή του πέρα από την αναπνοή του. Η κλειστοφοβία, αποτελεί ένα κλασσικό παράδειγμα φοβικού αυτοελέγχου και προβολής άγχους. «Μου λείπει αέρας από το στήθος επειδή ο ίδιος σφίγγω το στήθος μου αλλά προβάλλω στο περιβάλλον ότι υπάρχει έλλειψη οξυγόνου. Αγνοώ την ενεργή συμμετοχή μου σε αυτό που βιώνω με το να σφίγγω το στήθος μου.»

Η νοηματοδότηση της κρίσης πανικού ως μπλοκαρισμένος ενθουσιασμός, ως απουσία υποστήριξης του ενθουσιασμού που μπορεί να βιώνει κάποιος σε μια κατάσταση, είναι και ο τρόπος να διαχειριστούμε τον πανικό. Με άλλα λόγια, για να φύγουμε από το αδιέξοδο του πανικού, πρέπει να βρούμε πώς μπήκαμε σε αυτό. Τι σταματήσαμε, τι μπλοκάραμε, τι δεν επιτρέψαμε.

Βιβλιογραφία

Francesetti, G (2007). Panic Attacks and Postmodernity. Gestalt Therapy between Clinical and Social Perspectives. Gouldsboro:The Gestalt Journal Press.

Μπουκάι, Χ. (2013). Από την Αυτοεκτίμηση στον εγωισμό. Αθήνα: Opera.

Σχετικά με τον δημιουργό

Αικατερίνη Μ. Παπαθανασίου- Πεχλιβανίδου Ψυχολόγος

Διεύθυνση: Μητροπόλεως 105, 54622 Θεσσαλονίκη, Ελλάδα
Τηλέφωνο: 6976-242090/ 2310-438690
e-mail: katerina.papathanasiou@yahoo.com
Εκπαίδευση:
Bachelor of Science in Psychology, University of Sheffield, UK
Master in Psychology and Counseling, University of Sheffield, UK
Gestalt Therapist, Gestalt Foundation Psychotherapy & Training center of Thessaloniki
Τα τελευταία χρόνια εργάζομαι στο ιδιωτικό μου γραφείο στη Θεσσαλονίκη με ενήλικες, παιδιά, ζευγάρια και ομάδες. Επιπλέον, εργάζομαι στον Συμβουλευτικό Σταθμό του City College, International Faculty of the University of Sheffield, προσφέροντας τις υπηρεσίες μου στους φοιτητές και το προσωπικό του κολεγίου και είμαι εξωτερική συνεργάτης του Gestalt Foundation, στη Θεσσαλονίκη. Με ενδιαφέρει ιδιαίτερα η έννοια της ποιότητας της ζωής σε σχέση με την χρόνια παιδική ασθένεια και έχω μελετήσει τις επιπτώσεις του παιδικού καρκίνου και του παιδικού άσθματος στην ποιότητα ζωής όχι μόνο των παιδιών που νοσούν, αλλά και των οικογενειών τους. Επίσης, έχω ασχοληθεί με τη Θετική Ψυχολογία, όπου διερεύνησα σε βάθος το πως μπορούμε να αλλάξουμε τον προσανατολισμό μας στη ψυχολογία από θεραπευτικό σε προληπτικό και να επικεντρωθούμε πάνω στις δυνάμεις που κάθε άτομο διαθέτει. Με την επικέντρωσή μας πάνω σε αυτές τις δυνάμεις, βοηθούμε τους ανθρώπους να ανταπεξέλθουν περισσότερο αποτελεσματικά στις απαιτήσεις της ζωής και να αποκτήσουν μια αισιόδοξη αντίληψη για αυτήν, κάτι το οποίο συμβάλλει σημαντικά στην σωματική και ψυχική υγεία. Έχω συμμετάσχει σε συνέδρια και ημερίδες, με εργασίες και επιστημονικά άρθρα και είμαι μέλος των παρακάτω Οργανισμών:
Σύλλογος Ελλήνων Ψυχολόγων (ΣΕΨ)
Βρετανική Ψυχολογική Εταιρεία (B.P.S.)
Συμβούλιο Επαγγελμάτων Υγείας Ηνωμένου Βασιλείου (HCPC)
Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία (A.P.A.)
Ελληνική Εταιρεία Ψυχοθεραπείας Γκεστάλτ (H.A.G.T )
Ευρωπαϊκή Εταιρεία Ψυχοθεραπείας Γκεστάλτ (EAGT)
Ευρωπαϊκή Εταιρεία Ψυχοθεραπείας (EAP)