Ψυχολογία

Παρεμβάσεις σκύλων-θεραπευτών σε άτομα με ψυχικές διαταραχές

Το ΑΑΤ (Animal Assistance Therapy), αφορά θεραπευτικές παρεμβάσεις στις οποίες τίθενται ένα δομημένο πρόγραμμα αναλόγως της συμπεριφοράς-στόχου, μαζί με συγκεκριμένα εκπαιδευμένα ζώα μαζί και τους αντίστοιχα εκπαιδευμένους επαγγελματίες (ειδικούς ζώων αλλά και επαγγελματίες ψυχικής υγείας).  Τέτοια προγράμματα, εφαρμόζονται με επιτυχία σε άτομα με σκλήρυνση κατά πλάκας, άτομα με καρκίνο, στην αφασία ή άλλες διαταραχές του λόγου, στη νοητική καθυστέρηση αλλά και σε ψυχικές διαταραχές όπως η κατάθλιψη, το άγχος, η σχιζοφρένεια, προβλήματα αυτοπεποίθησης ή ακόμη και στις διαταραχές πρόσληψης τροφής.

Συγκεκριμένα, ο Stefanini και οι συνεργάτες του (2015), μελέτησαν την αποτελεσματικότητα των προγραμμάτων με σκύλους ‘θεραπευτές’ σε 34 έφηβα αγόρια και κορίτσια (11-17 ετών), οι οποίοι βρίσκονταν σε ψυχιατρική κλινικοί.  Από αυτούς, οι 22 είχαν κάποιου είδους διατροφική διαταραχή, οι 7 από αυτούς είχαν συναισθηματικές διαταραχές, 3 είχαν συμπτώματα σχιζοφρένειας, ενώ οι υπόλοιποι 2 είχαν αγχώδεις διαταραχές (σύμφωνα με το ICD-9).  Χωρίστηκαν σε θεραπευτική ομάδα και ομάδα ελέγχου, ενώ κατά την αρχική φάση, δεν διαφοροποιούνταν οι δύο ομάδες ως προς τα δημογραφικά στοιχεία, την συμπεριφορική και κλινική τους κατάσταση.  Στη θεραπευτική ομάδα, τα παιδιά συμμετείχαν σε 45λεπτες εβδομαδιαίες συναντήσεις επί τρεις μήνες.  Στο πρώτο στάδιο, στόχος ήταν η εξοικείωση με τα ζώα και τους ειδικούς τους, έπειτα οι ατομικές παρεμβάσεις με το σκύλο, μετά οι ομαδικές δραστηριότητες με τα ζώα και τέλος η συζήτηση ως προς την εμπειρία αυτή.  Με τους σκύλους-θεραπευτές, υπήρχαν διάφορες δραστηριότητες, όπως το περπάτημα, η υπακοή σε βασικές εντολές, ο καθαρισμός τους, ή απλά η φυσική επαφή μαζί τους.

Η μη θεραπευτική ομάδα, συνέχισε σταθερά το πρόγραμμα θεραπείας της κλινικής χωρίς AAT παρεμβάσεις.  Η αξιολόγηση που έγινε μετά από 3 μήνες, έδειξε πως η θεραπευτική ομάδα σημείωνε σημαντικά καλύτερη λειτουργικότητα, μείωση της σοβαρότητας των συμπτωμάτων τους, μείωση της απαραίτητης παρουσίας τους στην κλινική και αύξηση των παρουσιών τους στο σχολείο.  Συμπερασματικά, τα προγράμματα με σκύλους ή άλλα ζώα-θεραπευτές, επιταχύνουν την βελτίωση σε ένα θεραπευτικό πρόγραμμα, ενώ διευκολύνει την κοινωνική τους επανένταξη (Stefanini et al., 2015).

Είναι αρκετές οι έρευνες που αναδεικνύουν το σημαντικό ρόλο των ζώων στη θεραπεία ατόμων με ψυχικές διαταραχές.  Κάποιοι από τους πολλούς λόγους είναι ο αυθορμητισμός τους, η συνεχή διαθεσιμότητά τους, η άνευ όρων αποδοχή  που διαθέτουν, τα ανεπτυγμένα τους ένστικτα, η πίστη τους και πολλά άλλα.  Είναι επίσης, σημαντικό να αναφερθεί πως τέτοιου είδους θεραπευτικές παρεμβάσεις βελτιώνουν σημαντικά την ποιότητα ζωής ηλικιωμένων ατόμων με άνοια, σε αντίθεση με άλλα φάρμακα που χορηγούνται για τέτοιες περιπτώσεις που όχι μόνο δεν θεραπεύουν, αλλά δημιουργούν σημαντικές παρενέργειες στο συκώτι, στην καρδία, γαστρεντερολογικά, αύξηση ταραχής και δυσκολίες ύπνου (Oslen et al., 2017).

Τα σκυλιά έχουν αποδείξει την αξία τους ως φύλακες, κυνηγοί, βοηθοί σε εργασίες, διασώστες, σύντροφοι και ως θεραπευτές.  Η συμμετοχή των ζώων θεραπείας έχει αναγνωριστεί από την ιατρική κοινότητα εδώ και αρκετά χρόνια τώρα, και πολλοί άνθρωποι μαθαίνουν, ότι γνώριζαν από πάντα οι κηδεμόνες ζώων:  «Τα κατοικίδια κάνουν καλό στην υγεία».  Κάθε σκύλος μπορεί να γίνει θεραπευτής, ασχέτως φύλου, ράτσας, χρώματος ή ηλικίας.  Η προσωπικότητα του σκύλου είναι ο σημαντικότερος παράγοντας στην επιλογή του ως σκύλος θεραπείας. Θα πρέπει να του αρέσουν οι άνθρωποι, να είναι ήρεμος, φιλικός, σταθερός χαρακτήρας και με καλή σωματική υγεία. Δεν πρέπει να φοβάται εύκολα από παράξενα αντικείμενα ή δυνατούς θορύβους. Θα πρέπει να είναι καλά εκπαιδευμένος και, φυσικά, μη-επιθετικός. Θα πρέπει επίσης να ελέγχεται τακτικά από κτηνίατρο (http://athenstherapydogs.gr/οι-σκύλοι-θεραπείας-μας/).

Κέντρα στην Ελλάδα, όπου εκπαιδεύουν θεραπευτές σκύλους, αλλά επίσης οργανώνουν διάφορες παρεμβάσεις είναι:

  • 4dogs, Καλαμαριά-Θεσσαλονίκη, 2310445448
  • Therapy Dogs, Θεσσαλονίκη, 6939 664774
  • Nina Service Dog, Πανόραμα-Θεσσαλονίκη, 694480 9642
  • SAPT Hellas, Αφίνδες-Αθήνα, 6974481351
  • Athens Therapy Dogs, Αθήνα, 6936818889

Βιβλιογραφία

Oslen, C., Pedersen, I., Bergland, A., Enders-Slegers, M. J., Patil, G., & Ihlebaek, C. (2016). Effect on animal-assisted interventions on depression, agitation, and quality of life in nursing home residents suffering from cognitive impairment or dementia: a cluster randomized control trial. International Journal of Geriatric Psychiatry, 31(12), 1312-1321.

Stefanini, F. C., Martino, A., Allori, P., Galeotti, F., & Tani, F. (2015). The use of animal-assisted therapy in adolescents with acute mental disorders: A randomized control study. Complementary Therapies in Clinical Practice, 21, 42-46.

Σχετικά με τον δημιουργό

ΥΒΟΝΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

Ψυχολόγος με άρτια θεωρητική εκπαίδευση που περιλαμβάνει αρκετά από τα βασικά και εξειδικευμένα πεδία της Ψυχολογίας, σε ένα από τα παλαιότερα και πιο σημαντικά ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της Ελλάδα. Το σύνολο των ακαδημαϊκών επιτευγμάτων ενισχύονται από την προσωπική συμμετοχή σε ατομικές και ομαδικές θεραπείες διαφορετικών προσεγγίσεων. Απώτερος στόχος είναι η ενασχόληση με τη ψυχολογία της διατροφής, καθώς το φαγητό εκτός από θερμίδες φαίνεται να μπορεί να κρύβει πολλά μυστικά της ψυχής.
ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Μεταπτυχιακό Κλινικής Ψυχολογίας
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 2016-2018
• Πτυχιακή εργασία: “Πώς το φύλο επηρεάζει τη σχέση των συναισθημάτων και της αυξημένης κατανάλωσης τροφής”

Μaster Practitioner Programme in Eating Disorders & Obesity (NCFED)
ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ 2015
• Αξιολόγηση, διαμόρφωση σωστής διάγνωσης και ανάπτυξη κατάλληλου θεραπευτικού πλάνου για κάθε μοναδική περίπτωση ατόμων με διατροφικές διαταραχές ή παχυσαρκία μέσα από εργασίες με πραγματικές περιπτώσεις.

Πτυχίο Ψυχολογίας
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 2011-2015
• Διπλωματική Εργασία: "Όταν η Ψυχογενής Ανορεξία συνάντησε τον Albert Ellis”
• Πολλαπλές εργασίες που βασίζονται σε ποιοτικές ή ποσοτικές μεθόδους.
ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ
Πρακτική Άσκηση
• Ψυχοθεραπευτική παρακολούθηση περιστατικών με γνωστική-συμπεριφορική κατεύθυνση υπό εποπτεία (Κέντρο Ψυχικής Υγιεινής Θεσσαλονίκης-Μονάδα Θεραπείας Συμπεριφοράς)
• Υποστηρικτική Ψυχοθεραπευτική παρακολούθηση περιστατικών με βάση τη ψυχοδυναμική προσέγγιση υπό εποπτεία (Ψυχιατρικό Τμήμα Εξωνοσοκομειακής Περίθαλψης 424, Θεσσαλονίκη)
• Συμμετοχή και παρακολούθηση καθημερινών δραστηριοτήτων: ομάδες με ψυχωτικούς, χορήγηση διάφορων ψυχολογικών τεστ, υποστήριξη ατόμων-ασθενών (Γ’ Ψυχιατρική Κλινική ΑΧΕΠΑ, Θεσ/νίκη)
• Παρακολούθηση και υποστήριξη ασθενών με καρκίνο με εποπτεία (Παγκύπριος Σύνδεσμος καρκινοπαθών και φίλων – ΠΑΣΥΚΑΦ, Λεμεσός)
• Συμμετοχή και σχεδιασμός ψυχοεκπαιδευτικών δραστηριοτήτων στο κέντρο φυσικοθεραπείας και αποκατάστασης ατόμων τρίτης ηλικίας και αναπήρων «Σωκράτειον Μέλαθρον», Λεμεσός
• Συμμετοχή και σχεδιασμός ψυχοεκπαιδευτικών δραστηριοτήτων στο πρότυπο κέντρο ημέρας συνδέσμου γονέων ατόμων με νοητική αναπηρία «Απόστολος Λουκάς», Λεμεσός
ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ, ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ, ΣΥΝΕΔΡΙΑ
Συμμετοχή και παρακολούθηση πολλαπλών σεμιναρίων με απώτερο στόχο την ανανέωση των γνώσεων για τις ψυχιατρικές διαταραχές και τα συναφή πεδία, όπως και για τις σύγχρονες μεθόδους ψυχοθεραπευτικών προσεγγίσεων. Έντονο ενδιαφέρον για συνέδρια γύρω από την εικόνα του σώματος ή γενικότερα τις διατροφικές διαταραχές.

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ
(+357) 99-268711  Λεμεσός, Κύπρος
yvonikonstantinou@hotmail.com