Dr Plus - Diatrofi

Lifestyle Ψυχολογία

Τι ακριβώς είναι η Ενσυναίσθηση;

ti-einai-i-ensynaisthisi

Κατά καιρούς έχουν δοθεί διάφοροι ορισμοί και χαρακτηριστικά στην προσπάθεια περιγραφής της ενσυναίσθησης.

Εάν δίναμε έναν ορισμό θα μπορούσαμε να πούμε ότι ενσυναίσθηση είναι η ικανότητά μας να αισθανθούμε τα συναισθήματα του συνομιλητή μας σαν να είναι δικά μας χωρίς κριτική, ερμηνεία ή αξιολογήσεις. Μέσω αυτής της διαδικασίας, μπορούμε να κατανοήσουμε τη συμπεριφορά και τα κίνητρά του.

Ο όρος ενσυναίσθηση εισήχθη στη Συμβουλευτική ψυχολογία και την ψυχοθεραπεία το 1951 από τον Carl Rogers, εμπνευστή της προσωποκεντρικής προσέγγισης.

Ο ίδιος τόνισε ότι η ενσυναίσθηση είναι από τους σημαντικότερους παράγοντες που επιφέρουν αλλαγή στον ψυχοθεραπευόμενο. Επισήμανε ότι αυτό που χρειάζεται για να βοηθηθεί το συμβουλευόμενο άτομο στην εξέλιξή του είναι μια ολοκληρωμένη γνήσια σχέση μαζί του, η απεριόριστη και άνευ όρων θετική αναγνώρισή του και η μετάδοση ενσυναίσθησης εκ μέρους του θεραπευτή.

Τι δεν είναι Ενσυναίσθηση

Είναι σημαντικό να διαχωρίσουμε την ενσυναίσθηση από τη συμπάθεια ή τη συμπόνια.

Οι έννοιες της συμπάθειας και της συμπόνιας περιέχουν στοιχεία όπως οίκτο ή συλλύπηση. Το αποτέλεσμα η προσοχή του ατόμου να στρέφεται στα δικά του συναισθήματα και στην υποτιθέμενη ομοιότητά τους με εκείνα του άλλου, διατηρώντας την προσωπική του ταυτότητα.

Αντίθετα, στην ενσυναίσθηση η προσοχή του ατόμου στρέφεται στα συναισθήματα του άλλου, χάνοντας προσωρινά τον εαυτό του.

Εξίσου σημαντική είναι η διαφοροποίηση της ταύτισης από την ενσυναίσθηση. Κατά την ταύτιση το άτομο έχοντας την επιθυμία να γίνει ακριβώς όπως κάποιος άλλος, υιοθετεί κάποιο ρόλο που διαρκεί περισσότερο από την ενσυναίσθηση.

Αντίθετα από τα παραπάνω, η ενσυναίσθηση είναι εφήμερη. Αποτελεί, κυρίως, μια προσπάθεια κατανόησης του βιώματος του άλλου.

Το να δείχνουμε ενσυναίσθηση σημαίνει να αφήνουμε στην άκρη τις πεποιθήσεις και τις αξίες μας. Να μπαίνουμε προσωρινά στον κόσμο του άλλου χωρίς προκαταλήψεις.

Η ενσυναίσθηση αδιαφορεί για το αν συμφωνούμε ή διαφωνούμε με το άλλο άτομο. Απλά μας κάνει ανεκτικούς και ανοιχτούς στη διαφορετικότητα του άλλου.

Παράγοντες που επηρεάζουν την Ενσυναίσθηση

Ηλικία

Η ενσυναίσθηση εκφράζεται διαφορετικά στην παιδική από ό,τι στην ενήλικη, ώριμη ηλικία.

Η ψυχαναλυτική προσέγγιση τονίζει τη σπουδαιότητα της σχέσης της μητέρας με το παιδί τις πρώτες εβδομάδες της ζωής του βρέφους, όταν η μητέρα προσπαθεί να ικανοποιήσει τις ανάγκες του.

Τότε αρχίζει να αναπτύσσεται μια σχέση συναισθηματικής συμμετοχής μαζί του. Αυτή η σχέση δίνει τη δυνατότητα στο βρέφος να αναπτύξει ικανότητα ενσυναίσθησης.

Έρευνες έχουν δείξει ότι ο τρόπος με τον οποίο οι γονείς συμπεριφέρονται στα παιδιά τους, καθώς και ο τρόπος που τα ανδρόγυνα χειρίζονται τα συναισθήματά τους, έχει βαθιά και διαρκή επίδραση στη συναισθηματική ζωή των παιδιών τους.

Τα παιδιά μαθαίνουν και ενισχύονται συναισθηματικά μέσα από τις συναισθηματικές αλληλεπιδράσεις της οικογένειας.

Φύλο

Έρευνες έχουν βρει διαφορές, οι οποίες οδηγούν σε συμπεράσματα που έχουν να κάνουν με φυλο-γενετικές και λειτουργικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών ως προς την ενσυναίσθηση.

Η ενσυναίσθηση στα κορίτσια δείχνει να προκύπτει ως αποτέλεσμα της διαδικασίας την κοινωνικοποίησης και ταύτισης με τη μητέρα τους η οποία δίνει έμφαση στην καλλιέργεια τέτοιου είδους θετικών συναισθημάτων.

Στα αγόρια, η ενσυναίσθηση προκύπτει από διαφορετικές εμπειρίες κοινωνικοποίησης που δεν αφορούν απαραίτητα την ταύτισή τους με το γονεϊκό πρότυπο του ίδιου φύλου.

Προσωπικότητα

Αρκετές έρευνες έχουν δείξει ότι η ενσυναίσθηση συνδέεται με θετικές κοινωνικές συμπεριφορές όπως η:

  • συνεργατικότητα
  • γενναιοδωρία
  • μείωση της επιθετικότητας

Η ενσυναίσθηση είναι υπεύθυνη για την καλή ψυχολογική προσαρμογή των παιδιών σε διάφορες δύσκολες καταστάσεις. Μια τέτοια δύσκολη κατάσταση μπορεί να είναι ο χωρισμός των γονιών τους.

Εκπαίδευση

Έχει αποδειχθεί η συσχέτιση μεταξύ ενσυναίσθησης και ακαδημαϊκών επιδόσεων.

Επιπλέον, τα παιδιά με ανεπτυγμένη ενσυναίσθηση είναι περισσότερο αγαπητά σε συμμαθητές και εκπαιδευτικούς. Αυτό το γεγονός, δημιουργεί καλύτερες προϋποθέσεις για καλύτερες επιδόσεις.

Ηθική και Κοινωνικές δεξιότητες

Η ενσυναίσθηση έχει βρεθεί να συνδέεται θετικά με την τάση των ανθρώπων να θέλουν να βοηθούν τους άλλους.

Στα παιδιά συνδέεται με τη συνεργατικότητα, ενώ είναι αρνητική η σχέση της με την επιθετικότητα. Ηθικά κίνητρα φαίνεται να βρίσκονται πίσω από τη βοηθητική διάθεση, καθώς υποστηρίζεται ότι οι ρίζες της ηθικής πρέπει να αναζητούνται στην ενσυναίσθηση.

Πρόσφατες έρευνες έχουν δείξει ότι άτομα του χώρου των κοινωνικών επιστημών έχουν υψηλότερη βαθμολογία στην ενσυναίσθηση από άτομα απασχολούμενα στην διοίκηση των επιχειρήσεων και την τεχνολογία.

Νοημοσύνη

Χωρίς αμφιβολία η ενσυναίσθηση συνδέεται με τη νοημοσύνη.

Η ενσυναίσθηση είναι μια από τις διάφορες μορφές νοημοσύνης από την οποία εξαρτάται η ομαλή προσαρμογή του ανθρώπου

Shlien, 1997

Η ενσυναίσθηση είναι ένας μοναδικός τρόπος που σου επιτρέπει να γνωρίσεις τον εαυτό σου και το άλλο πρόσωπο, ένας τρόπος συντονισμού και κατανόησης. Όταν η ενσυναίσθηση επεκτείνεται, ικανοποιεί τις ανάγκες και τις επιθυμίες μας για οικειότητα και μας σώζει από τα συναισθήματα μοναξιάς

Carl Rogers 1902-1987

Έξω από το θεραπευτικό πλαίσιο και εστιάζοντας στην καθημερινή ζωή, η ικανότητα εφαρμογής της ενσυναίσθησης είναι ανάλογη της αυτογνωσίας που διαθέτει το κάθε άτομο.

Η ενσυναίσθηση προς τους άλλους πηγάζει πρώτα από την ικανότητά μας να αφουγκραζόμαστε. Να ακούμε και να αποδεχόμαστε τον ίδιο μας τον εαυτό.

Δήμητρα Βακρατσά - Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

Μέσα από την κατανόηση του εαυτού μας μπορούμε να αντιληφθούμε το εσωτερικό πλαίσιο αναφοράς του άλλου ατόμου και να διακρίνουμε ποιον τρόπο επικοινωνίας είναι οφέλιμο να υιοθετήσουμε ώστε να βιώσουμε μια αληθινή σχέση και επαφή μαζί του.

Σχετικά με τον δημιουργό

Δήμητρα Βακρατσά / Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας